بسیاری از والدین تصور میکنند «عزتنفس» و «خودشیفتگی» مرز باریکی دارند، اما روانشناسان هشدار میدهند که مسیر تربیت کودک میتواند بهجای ساختن فردی توانمند، منجر به پرورش شخصیتی خودشیفته شود.
به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر در گفتوگو با فاطمه اسماعیلی، مشاور کودک، به بررسی ریشههای شکلگیری اختلال شخصیت نارسیستیک در دوران کودکی و راهکارهای پیشگیری از آن پرداختهایم.
در دنیای مدرن امروز، فشار برای دیده شدن و رقابتهای اجتماعی، ناخودآگاه والدین را به سمتی سوق داده که ممکن است بهجای تقویت «عزتنفس سالم»، بذرهای «خودشیفتگی ناسالم» را در جان فرزندان خود بکارند. برخلاف باور عمومی که خودشیفتهها را عاشق خود میداند، این افراد در لایههای زیرین شخصیتیشان با شرم و نفرت از خود دستوپنجه نرم میکنند.
فاطمه اسماعیلی، مشاور و متخصص حوزه کودک در گفتوگو با خبرنگار ما، می گوید: “بسیاری از والدین با این تصور که باید فرزندشان را خاص و برتر جلوه دهند، عملاً او را در دامی گرفتار میکنند که راه خروج از آن، نفی دیگران است.”
ریشههای شرم؛ وقتی نقصها سرکوب میشوند
به گفته این پژوهشگر «شخصیت خودشیفته در دوران کودکی معمولاً با نوعی “نادیده گرفتن عاطفی” مواجه بوده است. وقتی والد نتواند آینهای سالم برای کودک باشد تا او احساسات، نیازها و در نهایت هویت خود را ببیند، کودک مجبور میشود برای بقای روانی، تصویری کاذب و بزرگمنشانه از خود بسازد.»
اسماعیلی افزود: شرم، موتور محرک خشم در این کودکان است. وقتی کودک یاد میگیرد که “نقص داشتن” برابر با “طرد شدن” است، در بزرگسالی هرگونه بازخورد اصلاحی را به منزله یک حمله شخصی میبیند و با خشم واکنش نشان میدهد.»
بسیاری از والدین نگرانند که فرزندشان «خودخواه» باشد. اما خانم اسماعیلی معتقد است باید ما بین «خودمراقبتی» و «خودمحوری آسیبزا» تفاوت قائل شد: «خودمحوری در کودکانی که احساس امنیت عاطفی نمیکنند، یک مکانیسم دفاعی است. آنها به نیازهای دیگران توجه نمیکنند، چون در کودکی کسی به نیازهای واقعی آنها توجه نکرده است. آنها در حال جبرانِ یک خلأ بزرگ هستند.»
راهکارهای کلیدی برای والدین (چگونه پیشگیری کنیم؟)
این مشاور کودک برای والدین، سه راهکار کاربردی پیشنهاد میدهد:
– تأیید واقعبینانه به جای ستایش اغراقآمیز: به جای آنکه مدام بگویید «تو بهترین هستی»، تلاشهای کودک را تحسین کنید. اجازه دهید او شکست را تجربه کند و بیاموزد که نقصها بخشی از مسیر رشد هستند.
– آینهداری عاطفی: به احساسات کودک گوش دهید. اجازه دهید او بداند که حتی وقتی غمگین، ناتوان یا ناموفق است، همچنان ارزشمند و دوستداشتنی است.
– آموزش همدلی: در خانه فضایی ایجاد کنید که در آن همه افراد (از جمله والدین) حق خطا کردن داشته باشند. وقتی کودک ببیند شما نیز اشتباهاتتان را میپذیرید، او نیز میآموزد که برای «کامل بودن» لازم نیست دیگران را تخریب کند.به اعتقاد فاطمه اسماعیلی، تربیت فرزند، نه به معنای ساختن یک «بت کوچک» در خانه، بلکه به معنای پرورش انسانی است که با تمام ضعفها و قوتهایش، با خود در صلح است. به گفته این مشاور کودک، فرزندان ما نه به تشویقهای توخالی، بلکه به «پذیرش بیقید و شرط» نیاز دارند تا از شرم دور شوند و به بلوغ عاطفی برسند.





دیدگاهتان را بنویسید