به گزارش سرویس جامعه پایگاه خبری سپاهان خبر کمتر از یک ماه از شروع بزرگترین عملیات آماری کشور گذشته است. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ که برای نخستین بار در تاریخ ایران به روش ثبتیمبنا اجرا میشود، دوم آبان به صورت رسمی و همزمان در سراسر کشور آغاز شد؛ هرچند مرحله نخست آن، یعنی خوداظهاری اینترنتی، از ۲۵ مهر کلید خورده بود. در این روش تازه، مرکز آمار ایران به جای اعزام گسترده آمارگیر به در خانهها، دادههای ثبتشده در حدود ۱۸ دستگاه اجرایی را کنار هم میگذارد، مغایرتها را بیرون میکشد و فقط برای خانوارهایی که پروندهشان ناقص یا مشکوک است، نیروی میدانی میفرستد. نتیجه، عملیاتی سبکتر و ارزانتر است که به گفته کارشناسان میتواند تا ۴۰ درصد هزینهها را کم کند. اما همین تغییر روش، پرسش تازهای را روی میز گذاشته است؛ وقتی شمارش از پشت میز داده انجام میشود، کیفیت همان دادهها تا چه حد قابل اتکاست.
پیشرفت ۷۲ درصدی در ۲۸ شهرستان اصفهان
استان اصفهان یکی از استانهایی است که تصویر روشنی از این عملیات در آن دیده میشود. رامین میرزایی، رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان اصفهان، در تشریح آخرین وضعیت اجرای طرح گفت تا از مجموع ۷۴ هزار و ۸۱۰ خانوار نمونه در استان، اطلاعات ۵۳ هزار و ۷۳۰ خانوار فهرستبرداری و ثبت شده است. این عدد یعنی پیشرفت ۷۲ درصدی عملیات در ۲۸ شهرستان استان.
او سرشماری را یکی از مهمترین زیرساختهای آماری برای شناخت وضعیت جمعیت و خانوارها دانست و تأکید کرد دادههای آن نقش مستقیمی در برنامهریزی توسعه، ارائه خدمات عمومی و توزیع هدفمند امکانات در سطح استان و شهرستانها دارد. به گفته او، دقت و کیفیت اطلاعات ثبتشده به اندازه سرعت پیشرفت عملیات اهمیت دارد.
هرند نزدیک خط پایان؛ ورزنه و فلاورجان در تعقیب
در میان شهرستانها، اختلاف عملکرد چشمگیر است. هرند با پیشرفت ۹۹.۵ درصد در آستانه تکمیل عملیات قرار دارد، ورزنه با ۹۱.۳۶ درصد و فلاورجان با ۸۹.۶۳ درصد در رتبههای بعدی ایستادهاند. میرزایی این نتیجه را حاصل برنامهریزی مناسب، هماهنگی عوامل اجرایی و همراهی خانوارهای نمونه دانست و گفت این تجربه میتواند برای شتاببخشی به اجرای طرح در دیگر مناطق به کار گرفته شود. در سوی دیگر، شهرستانهایی هستند که با همان تقویم، عقبتر ماندهاند و به گفته او نیاز به اقدام فوری برای جبران دارند.
۱۵۹۷ خانه بینشان؛ چالش کدپستی
این مقام مسئول ثبت صحیح کدپستی خانوارها را یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی کیفیت اطلاعات دانست و گفت از مجموع خانوارهای فهرستبرداریشده، برای یکهزار و ۵۹۷ خانوار کدپستی ثبت نشده است. بر این اساس، نرخ کدپستی ثبتنشده در استان ۲.۹۷ درصد و شاخص ثبت کدپستی ۹۷.۰۳ درصد است که به گفته او وضعیت قابل قبولی را نشان میدهد.
اما میانگین استانی نباید تفاوت شهرستانها را پنهان کند. کوهپایه با ۱۳.۳۲ درصد، سمیرم با ۸.۷۰ درصد و جرقویه با ۸.۵۱ درصد بیشترین نرخ کدپستی ثبتنشده را دارند و نیازمند توجه بیشتر در ادامه طرح هستند.
یک شهرستان بیعیب و سه شهرستان الگو
در سمت مقابل، فریدونشهر با ثبت کامل کدپستی همه خانوارهای فهرستشده و بدون هیچ کدپستی خالی، بهترین عملکرد را داشته است. پس از آن، هرند با ۱۴ درصد، نائین با ۲۰ درصد و فلاورجان با ۲۲ درصد کمترین میزان کدپستی ثبتنشده را در میان شهرستانها دارند. این جدول کوچک، یک واقعیت را آشکار میکند؛ فاصله میان بهترین و ضعیفترین شهرستان یک استان، نه به انگیزه مردم، بلکه به زیرساخت پلاککوبی و دقت عوامل اجرایی بستگی دارد.
نبود پلاککوبی کدپستی
میرزایی درباره دلیل ثبت نشدن کدپستی بخشی از خانوارها گفت بررسیها نشان میدهد نبود پلاککوبی کدپستی جدید در برخی شهرها و آبادیهای نمونه و همچنین اطلاع نداشتن شماری از خانوارها از شماره کدپستی، مهمترین عوامل این نواقص اطلاعاتی است. رفع آن به گفته او نیازمند توجه بیشتر عوامل اجرایی و همکاری دستگاهها و نهادهای مرتبط است. اینجا یک نکته ساختاری دیده میشود؛ کدپستی حلقه اتصال میان یک خانوار و همه خدمات دولتی است. خانهای که کدپست ندارد، در سرشماری تقریبا نامرئی است و در توزیع بعدی منابع، سهمی نمیگیرد.
کیفیت مهمتر از سرعت است
مسئله فقط آمار نیست. میرزایی تأکید کرد نتایج سرشماری مبنای تصمیمسازیهای مهم در آینده خواهد بود و این عملیات صرفا یک کار آماری نیست، بلکه ابزاری برای شناخت دقیق واقعیتهای جمعیتی و مسکونی استان و فراهم کردن زمینه برنامهریزی مبتنی بر اطلاعات واقعی است.
به گفته او هرچه اطلاعات خانوارها با دقت بیشتری تکمیل شود، امکان برنامهریزی برای خدمات عمومی و توزیع متناسب امکانات در شهرستانها دقیقتر خواهد بود و ارزیابی مستمر کیفیت دادهها باید تا پایان اجرای سرشماری ادامه یابد.





دیدگاهتان را بنویسید