آلکالوز در یک تعریف علمی کوتاه، یعنی، «افزایش سطح بی کربنات مایع خارج سلولی و قرار گرفتن PH خون در محدوده قلیایی (بالاتر ۷/۴۵). معمولاً فرایندهای متابولیک بدن و کاتابولیسم گلوکز منجر به تولید اسید میشود. PH خون و مایع خارج سلولی به وسیله ریه (تنفس) و کلیه تنظیم میشود. به صورت کلاسیک اگر مشکل از کلیه باشد ما آلکالوز متابولیک و اگر مشکل از ریه باشد ما آلکالوز تنفسی داریم».
به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر، دکتر مسعود درخشانی فوق تخصص ریه درباره علت این نوع تغییر حالت ها در افراد، به روایتی کوتاه از کتاب «Critical Pulmonology» اشاره و توضیحاتی را به شرح زیر ارائه می دهد. او البته تاکید می کند که صحبت هایش به دلیل تخصصی بودن، برای پزشکان جوان مفید است، با این حال احتمالا برای عموم هم جالب باشد:
( دختری را پیش یک «جن گیر» میبرند بهخاطر اینکه فکر میکنند دچار «جنزدگی» شده است. جن گیر او را آرام میکند، در نتیجه آلکالوز (Alkalosis) از بین میرود، جریان خون به مغز افزایش پیدا میکند و دختر به حالت طبیعی برمیگردد؛ در نظر اطرافیان هم انگار «سحر باطل شده» است… . وقتی در اورژانس کشیک هستی، حتماً آن دختر نوجوانی را دیدهای که با سندروم هایپرونتیلاسیون (Hyperventilation syndrome) مراجعه میکند. معمولاً بعضیها میگویند مشکلش «psychic» است و برایش تحریک دردناک (painful stimulation) انجام میدهند.
این دخترها بهخاطر یک دلیل روانی مثل عدم موفقیت در امتحان، مشکلات عاطفی یا رابطهٔ عاشقانه، یا حتی دلایل جسمی دچار hyperventilation میشن. گاهی این حالت شدید میشود و منجر به:
Acute respiratory alkalosis due to CO2 wash
و آلکالوز تنفسی حاد
(Acute respiratory alkalosis)
بهدلیل دفع بیش از حد CO₂.
در این حالت ممکن است اتفاقات زیر رخ دهد:
۱. تتانی (Tetany).بهعلت رسوب کلسیم در pH قلیایی.که بیمار در این سطح ممکن است بگوید:«بدنم گزگز میکند»بهخصوص اطراف دهان (circumoral numbness)
و بعد از چند دقیقه ممکن است وارد حالت تتانی شود.
۲. فلج شل (Flaccid paralysis).
ممکن است همان بیمار را ببینی که
عضلاتش شل شده و میگوید «نمیتوانم حرکت کنم» و تو فکر کنی تمارض میکند، اما در واقع ممکن است:
فلج هیپوکالمیک (Hypokalaemic paralysis) باشد که در اثر آلکالوز تنفسی ایجاد میشود، مخصوصاً در خانمهای باردار.
۳. درد قفسه سینه (Chest pain).
بیمار در این سطح نیز میگوید:«درد سینه دارم»و ممکن است فکر کنیم اغراق میکند، اما واقعیت این است که:
آلکالوز باعث افزایش تمایل هموگلوبین به اکسیژن میشود و ممکن است اسپاسم عروق کرونر ایجاد کند.
۴. استفراغ و اسهال، بهعلت کاهش CO₂ (Hypocapnia) که باعث افزایش تون روده بزرگ میشود.
۵. اگر کاهش CO₂ شدید باشدممکن است علائم زیر ایجاد شود:توهم-
سرخوشی (euphoria)-فراموشی
تشنج یا علائم شبیه سکته مغزی.
علائم عصبی به این دلیل است که آلکالوز باعث کاهش جریان خون مغزی میشود. گاهی خانواده فکر میکنند بیمار «جنزده» شده و او را پیش جن گیر یا رمال میبرند، در حالی که علت واقعی همان آلکالوز تنفسی است.
و اما برای درمان این بیماران مهمترین کار:آرام کردن بیمار و آموزش تنفس دیافراگمی (diaphragmatic breathing) است کهدگاهی این روش هم کافی نیست.
در بعضی موارد بیمار را وادار میکنند داخل کیسه نفس بکشد (برای بازدم مجدد CO₂) اما توصیهها استفاده از کیسه را تأیید نمیکنند چون ممکن است اگر با پالساکسیمتر و مانیتورینگ دقیق همراه نباشد باعث هیپوکسمی (Hypoxaemia) شود. همچنین میتوان از داروهای ضد اضطراب و استرس استفاده کرد.
و اما نکته مهم آموزشی خصوصا برای پزشکان جوان اینکه، هرگز برای بیمار بهاصطلاح «روانی» از تحریک دردناک (painful stimulation) استفاده نکن.
این کار برخلاف اخلاق پزشکی (ethics) است و از نظر فیزیولوژیک هم غلط است چون درد باعث افزایش بیشتر هایپرونتیلاسیون میشود.
و آخرین نکته علمی اینکه؛ گاهی در درمان از آلکالوز تنفسی درمانی، فشار خون ریوی نوزادان (Neonatal pulmonary hypertension)استفاده میشود چون باعث اتساع شریان ریوی میشود، هرچند میتواند برونکواسپاسم هم ایجاد کند.).





دیدگاهتان را بنویسید