مژده بارش‌های پربار از اواخر آبان

النیو چیست و چرا نباید آن را به ایران نسبت داد

به گزارش سرویس محیط زیست پایگاه خبری سپاهان خبر برای درک درست این موضوع، ابتدا باید از یک برداشت نادرست فاصله گرفت. بسیاری از مردم تصور می‌کنند النینو پدیده‌ای است که به ایران می‌آید، اما در واقعیت النینو در اقیانوس آرام و در نزدیکی خط استوا شکل می‌گیرد. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که آب بخش شرقی اقیانوس آرام گرم‌تر از حد معمول شود و همین موضوع باعث می‌شود جریان‌های آبی و جوی در مقیاس وسیع تغییر کنند.
‌اگرچه پیامدهای این تغییرات می‌تواند تا مناطق دوردست هم برسد، اما از آنجایی که ایران به محل شکل‌گیری این پدیده نزدیک نیست، اثرات آن بر کشور ما بسیار محدودتر و غیرمستقیم‌تر از مناطقی مثل جنوب شرق آسیا یا سواحل غربی آمریکای جنوبی است.

به زبان ساده، النینو در اقیانوس آرام رخ می‌دهد اما پیامدهایش به صورت غیرمستقیم بر آب‌وهوای جهان اثر می‌گذارد. بنابراین جملاتی مانند النینو به ایران آمد از نظر علمی نادرست است، زیرا این پدیده در ایران شکل نمی‌گیرد، بلکه ما تنها بخشی از اثرات گرمایشی جهانی آن را تجربه می‌کنیم که شدت آن را هم نمی‌توان به صورت عددی و دقیق تعیین کرد.‌

النینو یک سامانه جوی نیست که مانند سامانه‌های بارشی وارد کشور شود

سحر تاج‌بخش مسلمان رئیس سازمان هواشناسی کشور در تشریح این پدیده توضیح داد که در زمان وقوع النینو، دمای آب اقیانوس بیش از دو درجه نسبت به میانگین‌های بلندمدت افزایش می‌یابد. وی تأکید کرد که النینو یک سامانه جوی نیست که مانند سامانه‌های بارشی وارد کشور شود، بلکه یک تغییر اقلیمی گسترده است. از پیامدهای اصلی این تغییر، افزایش مخاطرات جدی در سراسر کره زمین است؛ به این معنا که در برخی نقاط جهان خشکسالی و کم‌بارشی شدید رخ می‌دهد و در نقاطی دیگر، سیلاب‌ها و طوفان‌های سهمگین شکل می‌گیرند.

‌وی  با اشاره به تفاوت تأثیرات منطقه‌ای بیان کرد که هرچه از محل وقوع پدیده دورتر باشیم، مانند منطقه خاورمیانه، اثرات آن غیرمستقیم‌تر است و عوامل محلی بیشتری در شکل‌گیری هوای ما دخالت دارند. به همین دلیل، النینو به تنهایی رابطه خطی و مستقیمی با افزایش بارش‌ها ندارد. اما او در بخش امیدوارکننده گزارش خود اظهار داشت که آخرین نقشه‌ها روند افزایش بارش را در کشور نشان می‌دهند، به ویژه در بخش‌های غربی، سواحل دریای خزر و دامنه رشته‌کوه‌های زاگرس.

‌رئیس سازمان هواشناسی کشور در ادامه به نکته مهم توزیع نامساوی بارش‌ها اشاره کرد و گفت که این افزایش بارندگی یکنواخت نخواهد بود. برای مثال، تا پایان ماه در مجموع کشور حدود ۴ درصد افزایش بارش داشته‌ایم، اما ممکن است در استان خراسان رضوی در تمامی ایستگاه‌ها کاهش بارش محسوس باشد و در نقطه ای دیگر بارش‌ها بسیار زیاد باشد. وی همچنین هشدار داد که به دلیل تغییر اقلیم، بارش‌ها به سمت الگوهای کوتاه‌مدت، سیلابی و نقطه‌ای حرکت کرده‌اند و برای شناسایی دقیق این بارش‌های شدید، باید به پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت دو تا سه روزه اعتماد کرد.

بارندگی‌های اصلی کشور برخلاف سال گذشته، از اواخر آبان‌ماه آغاز خواهد شد

در ادامه این تحلیل، پروفسور حسین اردکانی استاد دانشگاه و بنیان‌گذار علم هواشناسی در ایران، دیدگاه‌های تخصصی خود را مطرح کرد. او با تأکید بر اینکه نباید تحت تأثیر حساسیت‌های کاذب فضای مجازی قرار گرفت، هشدار داد که بزرگ‌نمایی اثرات النینو در ایران درست نیست. پروفسور حسین اردکانی توضیح داد که این پدیده با بردن جریان آب گرم به سمت شرق، باعث بارش‌های شدید در کشورهای آن سوی اقیانوس آرام می‌شود، اما در مناطق میانی مانند ایران، اثرگذاری متفاوتی دارد.

‌این استاد پیشکسوت هواشناسی با بررسی وضعیت فعلی اشاره کرد که هرچند بارش‌های پاییز امسال نسبتاً متوسط بوده است، اما خبر خوب این است که بارندگی‌های اصلی کشور برخلاف سال گذشته، از اواخر آبان‌ماه آغاز خواهد شد. پروفسور اردکانی پیش‌بینی کرد که از اوایل آذرماه شاهد بارش‌های نسبتاً خوبی در سراسر کشور باشیم و برای فصل زمستان نیز امیدواری‌های زیادی وجود دارد. این تحلیل نشان می‌دهد که فارغ از نوسانات اقیانوسی، چرخه طبیعی جو ایران در حال حرکت به سمت یک زمستان پربار است.‌

مدیریت بارش‌ها در عصر تغییر اقلیم

باید پذیرفت که دنیای امروز ما با تغییرات اقلیمی پیچیده‌ای روبروست. النینو شاید در اقیانوس آرام فعال باشد و اثرات گرمایشی جهانی ایجاد کند، اما همان‌طور که سحر تاج‌بخش مسلمان و پروفسور حسین اردکانی اشاره کردند، آنچه برای ایران اهمیت دارد، الگوهای جوی منطقه‌ای و زمان‌بندی بارش‌هاست. با توجه به پیش‌بینی‌ها، از اواخر آبان و اوایل آذرماه، چشم‌ها به آسمان است تا باران‌ها و برف‌های مورد نیاز زمین‌های تشنه را به ارمغان بیاورند.