حباب‌های میلیاردی در بازار خودرو

تناقض در بازار خودرو؛ گرانی در اوج رکود

به گزارش سرویس اقتصاد پایگاه خبری سپاهان خبر بازار خودرو در ایران به میدان بازی بزرگی تبدیل شده است که در آن قیمت‌ها نه بر اساس نیاز مردم و نه بر اساس هزینه‌های تولید، بلکه بر اساس انتظارات تورمی و سودجویی‌های بی‌حد و حصر شکل می‌گیرند. در حالی که مردم با تورمی بی‌سابقه در هزینه‌های زندگی دست و پنجه نرم می‌کنند، قیمت خودروهای داخلی به ارقامی باورنکردنی رسیده است که در هیچ جای جهان قابل توجیه نیست. تناقض عجیبی در بازار جاری است، رکود شدید در معاملات وجود دارد، اما قیمت‌ها هر روز رکورد جدیدی می‌زنند. این یعنی ما با بازاری روبرو هستیم که در آن منطق عرضه و تقاضا کاملاً از کار افتاده است.

قیمت‌های نجومی، شوک به باورهای اقتصادی

نگاهی به آمار جاری بازار، هر کسی را شوکه می‌کند. وقتی قیمت یک خودروی اقتصادی داخلی مانند کوییک یا ساینا از مرز یک و نیم میلیارد تومان می‌گذرد و محصولاتی مانند سورن پلاس به دو میلیارد و هفتصد میلیون تومان می‌رسند، باید پرسید این قیمت‌ها بر چه اساسی تعیین می‌شوند؟ افزایش صدها میلیون تومانی قیمت برخی مدل‌ها تنها در بازه زمانی یک هفته یا چند روز، نشان‌دهنده این است که بازار در وضعیت هرج و مرجی مطلق قرار دارد. این ارقام به قدری با توان خرید واقعی مردم فاصله دارد که خرید خودرو برای اقشار وسیعی از جامعه، حتی با پس‌اندازهای چندین ساله، به رویایی دست‌نیافتنی تبدیل شده است.‌

معمای عجیب بازار خودرو

یکی از تناقضات خنده‌دار و در عین حال غم‌انگیز بازار فعلی، هم‌زمانی رکود معاملاتی با افزایش قیمت‌هاست. در یک بازار سالم، وقتی تقاضا کم شود و معاملات کاهش یابد، قیمت‌ها برای جذب خریدار پایین می‌آیند. اما در بازار خودروی ایران، رکود باعث کاهش قیمت نمی‌شود، بلکه فروشندگان با بهانه‌هایی چون هزینه جایگزینی در آینده یا نوسانات ارز، قیمت‌ها را بالاتر می‌برند. این یعنی خودرو را نمیتوان یک وسیله برای تردد دانست، بلکه به یک دارایی سرمایه‌ای تبدیل شده است که دلالان و سودجویان با نگه داشتن آن، قیمت‌ها را به هر سمتی که بخواهند می‌کشاندند.

خودروسازان، متهم ردیف اول یا قربانی شرایط

بزرگ‌ترین پرسش اینجاست که نقش خودروسازان در این وضعیت چیست، تغییر فرمول‌های قیمت‌گذاری کارخانه‌ای و محدودیت در عرضه، هر دو به نفع دلالان تمام شده است. وقتی شرکت‌های سازنده، قیمت‌ها را به بهانه هزینه‌های تولید، افزایش می‌دهند، در واقع چراغ سبزی را برای بنگاه‌های معاملاتی روشن می‌کنند تا آن‌ها را با سودهای نجومی در بازار ثانویه عرضه کنند. این در حالی است که کیفیت محصولات داخلی سال‌هاست که در جایگاه سابق خود درجا می‌زند. مردم اکنون مجبورند برای محصولاتی با تکنولوژی قدیمی، قیمت‌های محصولات لوکس جهانی را پرداخت کنند.

نیاز به جراحی سخت در بدنه بازار

در حقیقت وضعیت فعلی بازار خودرو با چند اقدام سطحی یا وعده‌های توخالی حل نمی‌شود. تداوم این روند، یعنی پذیرش این حقیقت که خودرو برای یک اقلیت ثروتمند است و اکثریت جامعه باید با رویای داشتن یک وسیله نقلیه ساده زندگی کنند.
البته برای خروج از این بحران، تنها راه، نظارت سخت‌گیرانه بر قیمت‌های کارخانه‌ای، افزایش واقعی تولید برای اشباع بازار و از همه مهم‌تر، مقابله با شبکه‌های سودجویی است که بازار را گروگان گرفته‌اند. تا زمانی که خودرو به جای کالای مصرفی، به ابزاری برای پولشویی و سرمایه‌گذاری تبدیل شده باشد، هیچ قیمت‌گذاری‌ منجر به ثبات نخواهد شد و مردم همچنان قربانی بازی‌های خطرناک دلالان و بی‌توجهی‌های ساختاری خواهند بود.