تفاهمنامه زمانی ارزش دارد که تامینکننده منافع و امنیت ملی ما باشد
روز جهانی محیط زیست و روز جهانی اقیانوس ۲۰۲۶ در لحظهای تعیینکننده برای کره زمین از راه میرسند. سیگنالهای اقلیمی در سراسر اکوسیستمها، اقیانوسها و جوامع در سراسر جهان در حال تشدید هستند، در حالی که حرکت به سمت انرژی پاکتر و تابآوری محیطی همچنان در حال شتاب گرفتن است. چالش تعیینکننده دیگر این نیست که آیا تغییرات اقلیمی در حال وقوع است یا خیر، بلکه این است که آیا اقدامات اقلیمی میتواند به اندازه کافی سریع پیش برود تا از سیستمهایی که رفاه انسان، ثبات اقتصادی و تابآوری محیطی را حفظ میکنند، محافظت کند یا خیر.
شاخصهای علمی همچنان قابل توجه هستند. طبق برنامه محیط زیست سازمان ملل، انتشار گازهای گلخانهای جهانی در سال ۲۰۲۴ به حدود ۵۷.۷ میلیارد تن معادل دی اکسید کربن رسید که افزایشی ۲.۳ درصدی نسبت به سطوح سال ۲۰۲۳ را نشان میدهد. و غلظت دی اکسید کربن جوی همچنان در حال افزایش است.
اثرات اقلیمی به طور فزایندهای در مناطق و بخشها قابل مشاهده است. طبق دادههای کوپرنیک، دوره ۲۰۲۳-۲۰۲۵ اولین میانگین سه ساله در تاریخ ثبت شده است که از آستانه گرمایش ۱.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از سطوح پیش از صنعتی شدن فراتر رفته است. در عین حال، میانگین جهانی سطح دریاها در سالهای اخیر تقریباً ۴.۵ میلیمتر سالانه در حال افزایش است – تقریباً دو برابر نرخ مشاهده شده در دهه ۱۹۹۰. موجهای گرما، سیل، خشکسالی و آتشسوزیهای جنگلی فشار فزایندهای را بر زیرساختها، سیستمهای غذایی، امنیت آب و رفاه عمومی در سراسر جهان وارد میکنند.
اقیانوسها در مرکز چالش آب و هوایی قرار دارند. دانشمندان تخمین میزنند که اقیانوسها بیش از ۹۰ درصد از گرمای اضافی به دام افتاده توسط انتشار گازهای گلخانهای را جذب میکنند و سالانه تقریباً یک چهارم از انتشار دی اکسید کربن جهانی را حذف میکنند. در حالی که این امر گرمایش جو را کند کرده است، موجهای گرمای دریایی، اسیدی شدن اقیانوسها، سفید شدن مرجانها و افزایش سطح دریا را نیز تشدید کرده است. سازمانهای نظارت بر آب و هوا تأیید کردند که میزان گرمای جهانی اقیانوسها در سال ۲۰۲۵ به رکورد دیگری رسید و روند گرمایش طولانیمدتی را که از سال ۲۰۰۰ به طور قابل توجهی شتاب گرفته است، ادامه داد.
پیامدهای زیستمحیطی بسیار فراتر از خطوط ساحلی است. اقیانوسها سیستمهای آب و هوایی را تنظیم میکنند، بر الگوهای بارندگی تأثیر میگذارند و از امنیت غذایی و معیشت میلیاردها نفر حمایت میکنند. بیش از ۳ میلیارد نفر در سراسر جهان برای امرار معاش خود به تنوع زیستی دریایی و ساحلی متکی هستند، در حالی که شیلات همچنان منبع اصلی پروتئین در سراسر جهان است. با این حال، اکوسیستمهای دریایی همچنان با فشار ناشی از گرم شدن آبها، آلودگی، تخریب زیستگاهها و استفاده ناپایدار از منابع روبرو هستند که تابآوری را در زمانی که سیستمهای زیستمحیطی در حال حاضر تحت فشار فزایندهای هستند، تضعیف میکند.
پیامدهای بهداشت عمومی نیز به همان اندازه مهم هستند. خطرات مرتبط با آب و هوا – از جمله قرار گرفتن در معرض گرما، آلودگی هوا، ناامنی غذایی و تنش آبی – به طور قابل توجهی بر جمعیتهای آسیبپذیر در سطح جهان تأثیر میگذارد. برآوردهای بینالمللی بهداشت نشان میدهد که آلودگی هوا سالانه به میلیونها مرگ زودرس منجر میشود.
در خاورمیانه و سایر مناطق آسیبپذیر از نظر آب و هوا، افزایش دما و کمبود آب، فشار بر تابآوری شهری، سیستمهای مراقبتهای بهداشتی و رفاه زیستمحیطی را افزایش میدهد. جمعیتهای ساحلی نیز بیشتر در معرض سیل، رویدادهای شدید آب و هوایی و اختلال در زیرساختها قرار میگیرند.
در عین حال، شتاب جهانی آب و هوا همچنان در حال تقویت است. طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر، استقرار انرژیهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۴ به یک نقطه عطف تاریخی دیگر رسید و تقریباً ۵۸۵ گیگاوات ظرفیت انرژی تجدیدپذیر در سطح جهان در یک سال اضافه شد. سرمایهگذاری در انرژی پاک اکنون به طور مداوم از هزینههای سیستمهای انرژی متعارف فراتر رفته و رقابت اقتصادی رو به رشد فناوریهای کم کربن، زیرساختهای تابآوری و مسیرهای توسعه پایدار را تقویت میکند.
در خاورمیانه، تحولات زیستمحیطی نیز به شدت قابل مشاهده است. عربستان سعودی از طریق چشمانداز ۲۰۳۰ و ابتکار سبز عربستان سعودی به پیشبرد تلاشهای احیای اکوسیستم، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و احیای جنگلهای حرا ادامه میدهد. در سراسر منطقه، سازگاری با آب و هوا، حفاظت از تنوع زیستی و تابآوری زیستمحیطی در استراتژیهای متنوعسازی و پایداری اقتصادی گستردهتر ادغام میشوند که نشان دهنده شناخت فزاینده این موضوع است که مدیریت زیستمحیطی برای رفاه استراتژیک و رفاه اجتماعی محوری است.
دستور کار زیستمحیطی ۲۰۲۶ به طور مناسب بر اقدامات اقلیمی به عنوان یک چالش جهانی به هم پیوسته تأکید دارد. اقیانوسها، اکوسیستمها، سیستمهای انرژی، زیرساختها، بهداشت عمومی و تابآوری اقتصادی دیگر بحثهای سیاسی جداگانهای نیستند. آنها سیستمهای به هم پیوستهای هستند که در مجموع ثبات پیشرفته و توسعه پایدار را شکل میدهند.
روز جهانی محیط زیست و روز جهانی اقیانوس ۲۰۲۶ پیام یکسانی را منتقل میکنند. اقیانوسها و اکوسیستمها در حال جذب فشارهای فزاینده اقلیمی هستند و در عین حال به حفظ رفاه انسان و ثبات اقتصادی ادامه میدهند. چالش تعیینکننده این است که آیا اقدامات اقلیمی میتواند به اندازه کافی سریع پیشرفت کند تا از این سیستمها محافظت کند و از آیندهای تابآورتر و پایدارتر پشتیبانی کند.
دیدگاهتان را بنویسید