پشت پرده هالووین؛ از تاریخچه باستانی تا موج‌سواری فرهنگی در ایران
هالووین که هر سال در ۹ آبان (۳۱ اکتبر) با گریم‌های ترسناک و کدوهای حکاکی‌شده برگزار می‌شود، ریشه‌ای دوگانه در آیین باستانی سلت‌ها و تقویم مسیحی دارد. این جشن که نام آن از عبارت ” شب تمام مقدسین گرفته شده” در سال های اخیر به لطف فضای مجازی وشبکه های اجتماعی راه خود را به فرهنگ شهری ایران نیز باز کرده است، پدیده ای نو ظهور که از نگاه جامعه شناسان ترکیبی از مدل گرایی جوانان، تجاری سازی وچالش های فرهنگی است.
به گزارش سرویس فرهنگ پایگاه خبر سپاهان خبر با رسیدن به اواخر اکتبر، فضای مجازی پر می‌شود از عکس‌های کدوهای نورانی، چهره‌های گریم‌شده و لباس‌های ارواح و هیولاها. «هالووین» که سال‌ها پیش جشنی مختص کشورهای غربی بود، حالا چند سالی است که پای ثابت دورهمی‌ها، کافه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نسل جوان در ایران هم شده است. اما پشت این ظاهر فانتزی و ترسناک، چه داستان، تاریخچه و منطقی نهفته است؟
برای پیدا کردن ریشه هالووین باید به بیش از دو هزار سال پیش و به سرزمین ایرلند و اسکاتلند برویم؛ جایی که قبیله‌ای باستانی به نام سلت ها زندگی می کردند.
سلتی‌ها اول نوامبر را آغاز سال نو و پایان فصل برداشت و شروع زمستان سرد و تاریک می‌دانستند. آن‌ها باور داشتند در شب ۳۱ اکتبر (آخرین روز سال کهنه)، مرز بین دنیای زندگان و مردگان از بین می‌رود و ارواح به زمین برمی‌گردند. برای فراری دادن ارواح پلید، مردم آتش روشن می‌کردند و لباس‌های عجیب می‌پوشیدند تا ارواح آن‌ها را بشناسند و کاری به کارشان نداشته باشند.
قرن‌ها بعد، با گسترش مسیحیت، کلیسا روز اول نوامبر را به یاد قدیسان «روز تمام مقدسین نام گزاری کرد و شب پیش از آن را عصر تمام مقدسین می گفتند.
هالووین در ایران؛ از مدگرایی تا بازار داغ کافه‌ها
ورود هالووین به ایران، داستانی است که ابعاد مختلف اجتماعی و اقتصادی دارد. این پدیده در کشور ما معمولاً با دو نگاه کاملاً متضاد دیده می‌شود.
– سرگرمی، عکس‌های اینستاگرامی و کافه‌داری: برای بسیاری از جوانان و نوجوانان شهری، هالووین اصلاً معنای مذهبی یا باستانی ندارد. این روز صرفاً یک بهانه جذاب برای دورهمی، تجربه گریم‌های هیجان‌انگیز، پوشیدن لباس‌های فانتزی و البته ثبت عکس‌های متفاوت برای اینستاگرام است. در این میان، برخی کافه‌ها، مهد کودک‌ها و فروشگاه‌های لوازم تولد هم با برگزاری «ایونت‌های هالووین» از این فرصت برای جذب مشتری و رونق کاسبی خود استفاده می‌کنند.
– انتقاد منتقدان و چالش فرهنگی: در نقطه مقابل، منتقدان و نهادهای سنتی، رواج هالووین را نمونه‌ای از «خودباختگی فرهنگی» و تقلید کورکورانه از سبک زندگی غربی می‌دانند. آن‌ها این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا جوانان ایرانی به جای پرداختن به آیین‌های کهن و ریشه‌دار خود مثل «شب یلدا» یا «مهرگان»، پیگیر مراسمی وارداتی هستند که هیچ سنخیت تاریخی با فرهنگ ایرانی ندارد؟
هالووین چه دوستش داشته باشیم و چه آن را نفی کنیم، امروزه به یک پدیده جهانی تبدیل شده که قدرت رسانه و شبکه‌های اجتماعی موتور محرک آن است. استقبال محدود از این جشن در ایران، بیش از هر چیز فریادِ نیاز نسل جوان به شادی، هیجان، تنوع و ابراز وجود در فضاهای شهری است؛ نیازی که اگر با برنامه‌ریزی درست و بها دادن به جشن‌های شاداب بومی پاسخ داده نشود، به ناچار خود را در قالب آیین‌های دیگران نشان خواهد داد.
دیدگاهتان را بنویسید