تغییر رنگ ادرار و مدفوع را جدی بگیرید

دکتر محمدباقرقشون، متخصص بیوتکنولوژی دارویی در جمع خبرنگاران درباره علائم هشداردهنده برخی داروها طی توضیحاتی گفت: میان تغییر رنگ طبیعی ناشی از مصرف برخی داروها وعلائم هشداردهنده، تفاوت هایی وجود دارد که دانستن آن برای بیماران حائز اهمیت است.
وی ادامه داد: برخی بیماران پس از مشاهده تغییر رنگ ادرار یا مدفوع در زمان مصرف دارو، دچار نگرانی می شوند که نکند عارضه جدی رخ داده است. اما باید درنظر داشت که بسیاری از این تغییرات بخشی طبیعی و قابل پیش‌بینی از روند جذب، متابولیسم و دفع دارو در بدن هستند و لزوماً نشانه آسیب به کبد یا کلیه محسوب نمی‌شوند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه توضیحات خود گفت: رنگدانه‌های موجود در برخی داروها یا متابولیت‌های حاصل از تجزیه آن‌ها می‌توانند به‌طور موقت رنگ ادرار، مدفوع و حتی در برخی موارد عرق یا اشک را تغییر دهند. علاوه بر داروها، برخی مواد غذایی و فرآورده‌های گیاهی نیز به دلیل رنگدانه‌های طبیعی خود ممکن است باعث بروز چنین تغییراتی شوند.

دکتر قشون اضافه کرد: به عنوان مثال داروی ریفامپین می‌تواند رنگ ادرار، عرق و اشک را به نارنجی مایل به قرمز تغییر دهد و فنازوپیریدین نیز از داروهایی است که موجب تغییر رنگ ادرار می‌شود. یا مثلا مصرف مکمل‌های آهن و فرآورده‌های حاوی بیسموت معمولاً باعث تیره یا سیاه شدن مدفوع می‌شود؛ تغییری که گاهی با خونریزی گوارشی اشتباه گرفته می‌شود. برخی ویتامین‌های گروه B و داروهای حاوی سنا نیز از دیگر عوامل شناخته‌شده این تغییرات هستند.

این متخصص بیوتکنولوژی دارویی با بیان اینکه” به هر حال باید تغییر رنگ ادرار و مدفوع جدی گرفته شود” یادآور شد: همه تغییرات رنگی در مدفوع و ادرار بی‌خطر نیستند و در برخی موارد ممکن است ناشی از عوارض دارویی، تداخل داروها یا وجود یک بیماری زمینه‌ای باشند.
وی افزود: مدفوع سیاه و قیری همراه با بوی غیرطبیعی، در صورتی که فرد آهن یا بیسموت مصرف نکرده باشد، می‌تواند نشانه خونریزی دستگاه گوارش فوقانی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد. همچنین ادرار دودی، قهوه‌ای یا بسیار تیره، به‌ویژه اگر با علائم دیگری همراه باشد، باید به‌عنوان یک علامت هشداردهنده مورد ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تاکید کرد: اطلاع‌رسانی به بیماران هنگام تحویل دارو یکی از اصول مهم مشاوره دارویی است. آگاهی دادن به بیمار درباره تغییرات طبیعی و قابل انتظار، از نگرانی‌های بی‌مورد، مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی و قطع خودسرانه دارو جلوگیری می‌کند و در عین حال، به تشخیص به‌موقع علائم واقعی و خطرناک نیز کمک خواهد کرد.

قشون بیان داشت: ارتباط مؤثر میان داروساز و بیمار، نقش مهمی در افزایش ایمنی درمان، کاهش اضطراب بیماران و استفاده صحیح از داروها دارد و آگاهی از تغییرات طبیعی ناشی از مصرف برخی داروها، بخشی از این فرآیند آموزشی محسوب می‌شود.