اجرای طرح جامع ایمنسازی معابر مدارس در اصفهان؛ پیشگیری از مخاطرات ترافیکی در آستانه سال تحصیلی جدید
افزایش هزینههای حملونقل و تأثیر آن بر قیمت کالاهای اساسی، در شرایطی که قدرت خرید خانوارها تحت فشار قرار دارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، نباید افزایش قیمت یک کالا را با تورم یکسان دانست. تورم ریشه در عوامل کلان اقتصادی دارد و متغیرهایی مانند تولید، دستمزد، نقدینگی و کسری بودجه دولت در شکلگیری آن نقش دارند. از این منظر، افزایش قیمت بنزین را نمیتوان بهتنهایی عامل اصلی تورم دانست؛ هرچند این افزایش میتواند در برخی بخشها هزینه حملونقل و در نتیجه قیمت برخی کالاها را افزایش دهد.
افزایش قیمت یک کالا، بهخودیخود، ارتباط مستقیمی با تورم ندارد. تورم تحت تأثیر عوامل کلان اقتصادی مانند وضعیت تولید، دستمزدها، نقدینگی و کسری بودجه دولت شکل میگیرد.
با این حال، افزایش قیمت بنزین میتواند نشانهای از بروز مشکلات مالی و بودجهای در دولت نیز باشد. در ایران، معمولاً اگر دولت با محدودیت جدی بودجهای مواجه نباشد، افزایش قیمت بنزین را در دستور کار قرار نمیدهد. بنابراین، خود افزایش قیمت بنزین را نمیتوان عاملی مهم و قابلتوجه در ایجاد تورم دانست؛ اما روی آوردن دولت به افزایش نرخ بنزین میتواند نشانهای از بروز مشکلات بودجهای باشد.
در واقع، افزایش نرخ بنزین را نمیتوان یکی از علل اصلی تورم دانست. البته این افزایش میتواند در برخی بخشها آثار تورمی ایجاد کند. برای مثال، در جابهجایی کالا، حملونقل مسافر و برخی خدمات، افزایش هزینه سوخت ممکن است به افزایش نرخها منجر شود. اگر فعالان حوزه حملونقل ناچار باشند بنزین را با نرخ جدید خریداری کنند، این افزایش هزینه میتواند در همان حوزه به افزایش نرخ خدمات منجر شود؛ با این حال، دامنه این اثر تورمی محدود است.
تورمی که اقتصاد ایران طی سالهای گذشته با آن مواجه بوده، بسیار فراتر از اثری است که بتوان به افزایش قیمت بنزین نسبت داد. برای مثال، قیمت بنزین از سال ۱۳۹۸ برای چند سال ثابت ماند و در این فاصله، اقتصاد ایران با تورم قابلتوجهی مواجه بوده است. بنابراین، نمیتوان افزایش قیمت بنزین را علت اصلی تورم دانست.
اگر هدف دولت اصلاح الگوی مصرف بنزین است، باید بررسی کرد چرا افزایش قیمت به محور اصلی سیاستهای آن تبدیل شده و چه راهکارهای دیگری برای کاهش مصرف وجود دارد. برای کاهش مصرف، دو مسیر کلی وجود دارد؛ در کوتاهمدت میتوان با ایجاد محدودیت، افراد را به کاهش مصرف وادار کرد و در بلندمدت باید شرایطی فراهم شود که کاهش مصرف بهصورت پایدار اتفاق بیفتد.
در کوتاهمدت، افزایش نرخ بنزین لزوماً موجب کاهش قابلتوجه مصرف نمیشود، زیرا مصرف بنزین کشش پایینی دارد. فردی که هر روز مسیر مشخصی را از محل سکونت تا محل کار طی میکند، حتی با افزایش قیمت سوخت نیز نمیتواند بهسادگی میزان رفتوآمد خود را کاهش دهد. بنابراین، ممکن است افزایش قیمت تنها کاهش محدودی در مصرف ایجاد کند.
راهکار دیگر، حرکت به سمت خودروهای کممصرف است؛ اما این راهکار نیز در کوتاهمدت امکانپذیر نیست. کشور با کمبود بنزین مواجه است و در سالهای اخیر، با افزایش مصرف، تولید داخلی دیگر پاسخگوی نیاز نبوده و کشور ناچار به واردات بنزین شده است.
اکنون از یک سو واردات با محدودیت مواجه است و از سوی دیگر مشخص نیست مسیر شمالی تا چه اندازه بتواند به تأمین نیاز کشور کمک کند؛ زیرا روسیه نیز با مشکلاتی مواجه است و احتمالاً نمیتواند بنزین مورد نیاز ایران را تأمین کند. بنابراین، در کوتاهمدت بخشی از نیاز مصرفی از طریق برداشت از ذخایر بنزین تأمین میشود.
در بلندمدت، میتوان به سمت تولید و استفاده از خودروهای کممصرف و هیبریدی حرکت کرد، اما تحقق این هدف نیازمند تغییرات جدی است. از یک سو باید روابط بینالمللی مناسبی وجود داشته باشد تا شرکتهای بزرگ خارجی بتوانند وارد ایران شوند و در کشور خودروهای کممصرف تولید کنند و از سوی دیگر، قدرت خرید مردم باید افزایش یابد تا امکان خرید خودروهای هیبریدی فراهم شود.
این مسئله صرفاً با طرح شعار یا بیان راهکار حل نمیشود و نیازمند هزینه و تغییرات جدی، از جمله تغییر در روابط بینالمللی کشور، است.
در شرایط کنونی، راهکارهای عملی چندانی در دسترس نیست. صنعت خودروسازی در موقعیتی نیست که بتواند در کوتاهمدت خودروهای کممصرف تولید کند و قدرت خرید مردم نیز برای تهیه خودروهای هیبریدی کافی نیست. بنابراین، راهکارهای فعلی عمدتاً به ایجاد محدودیت در مصرف، از جمله محدود کردن عرضه سوخت در جایگاهها یا کاهش میزان عرضه، و همچنین افزایش محدود قیمت، خلاصه میشود.
با این حال، در بلندمدت هر سیاستی برای اصلاح مصرف بنزین، اصلاح تدریجی قیمت را نیز ضروری میکند. زیرا اگر بنزین همچنان بسیار ارزان باشد، الگوی زندگی و تصمیمگیری افراد نیز بر مبنای همین قیمت شکل میگیرد. پایین بودن هزینه سوخت میتواند افراد را به انتخاب محل کار یا فعالیت در نقاط دورتر از محل زندگی ترغیب کند. بنابراین، تصمیمات مختلف افراد میتواند تحت تأثیر پایین بودن قیمت بنزین قرار گیرد.
دیدگاهتان را بنویسید