فصل پرواز مرغ از سفره مردم!
به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری سپاهان خبر در نگاه نخست، نتایج انتخابات سراسری این هفته در رژیم اسرائیل ممکن است گیج‌کننده به نظر برسد. به‌ویژه دو نکته می‌تواند برداشت نادرستی ایجاد کند: نخست اینکه حزب «لیکود» به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی با کسب ۲۶ کرسی به‌راحتی به بزرگ‌ترین حزب در کنست تبدیل شد؛ این در حالی است که رقیب اصلی او، یعنی حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت، ۲۱ کرسی به دست آورد — حال آنکه انتظار می‌رفت این حزب پیشتاز باشد. دوم اینکه ائتلافِ تحت رهبری نتانیاهو با ۵۳ کرسی، عملکرد بهتری نسبت به ائتلافِ آیزنکوت داشت که تنها ۴۸ کرسی کسب کرد.
در ظاهر، این نتایج ممکن است نشان‌دهنده پیروزی شخصی برای نخست‌وزیر مستقر و موفقیتی غیرمنتظره برای جریان راست‌گرای رژیم اسرائیل باشد. اما این تنها بخشی از ماجراست. برای رهبری که با چالش‌های حقوقی جدی در پرونده‌های فساد روبروست، کسی که در روز هفتم اکتبر ۲۰۲۳ — تاریک‌ترین روز در تاریخ این کشور — در قدرت حضور داشت و کارنامه‌اش مملو از ناکامی‌های دیگر است، صرفِ باقی ماندن در گردونه رقابت می‌تواند نوعی دستاورد تلقی شود. اما این به‌هیچ‌وجه یک «پیروزی» محسوب نمی‌شود؛ نه برای نتانیاهو و نه برای احزابی که ائتلاف کنونی را تشکیل می‌دهند. آنها شانس چندانی برای تشکیل دولت بعدی ندارند، مگر آنکه رقبایشان در درکِ تصویر کلانِ برآمده از این نتایج دچار اشتباه شوند.
البته نمی‌توان این نتیجه را پیروزی قاطعی برای احزاب اپوزیسیون دانست؛ احزابی که عمدتاً نماینده رأی‌دهندگان یهودی هستند و خود را «بلوک تغییر» یا «بلوک اصلاح» می‌نامند. با این حال، اگر این احزاب را در کنار بلوک سومی در نظر بگیریم — بلوکی که تنها به دلیل ویژگی‌های خاص واقعیت سیاسی رژیم اسرائیل جداگانه تلقی می‌شود و شامل دو حزب عربی، یعنی «فهرست متحد عربی» و «فهرست مشترک» است — آنگاه تصویر به‌کلی دگرگون می‌شود. به نظر می‌رسد احزاب عربی برای نخستین بار به تحقق ظرفیت انتخاباتی واقعی خود نزدیک شده‌اند و در مسیر کسب ۱۹ کرسی — رقمی بی‌سابقه — در کنست جدید قرار گرفته‌اند. مجموع این نیروها، اکثریت قاطعی را در اختیار اپوزیسیون قرار می‌دهد. این انتخابات فرصتی فراهم آورده است تا نتانیاهو و سبکِ مسمومِ سیاست‌ورزی او، یک‌بار برای همیشه کنار گذاشته شوند.
اگر به نتایج بازگردیم، واقعیتِ تلخ برای نتانیاهو و شرکای ائتلافی‌اش این است که آنها ۱۴ کرسی را از دست داده‌اند؛ به‌طوری که از یک اکثریت ۶۸ کرسی به تنها ۵۳ کرسی رسیده‌اند. حزب «لیکود» به‌تنهایی پنج کرسی را از دست داد. حزب «شاس» — حزب یهودیان ارتدوکسِ سفاردی — نیز شاهد کاهش تقریباً نیمی از آرای خود نسبت به انتخابات چهار سال پیش بود، در حالی که احزابِ به‌شدت ملی‌گرا (اولترا-ناسیونالیست) افتی کمتر را تجربه کردند. از سوی دیگر، افکار عمومی به احزاب اپوزیسیون — که نماینده بخش بزرگی از رأی‌دهندگان یهودی هستند — نیز مأموریتی قاطع و بی‌چون و چرا ندادند. با این حال، این احزاب در کنار احزاب عرب، در مسیری قرار دارند که می‌توانند اکثریتی ۶۷ کرسی را در کنستِ ۱۲۰ نفره به دست آورند. این امر به‌منزله‌ی یک «رأی عدم اعتماد» آشکار به دولت و مطالبه‌ای برای تغییر است.
با توجه به عملکرد ضعیف نتانیاهو و دولتش در تقریباً تمامی عرصه‌های زندگی عمومی طی چهار سال گذشته، این نتایج بسیار تأمل‌برانگیزتر به نظر می‌رسند. کارزار انتخاباتی او بار دیگر به‌شدت بر «ترس‌افکنی» متکی بود؛ رویکردی که حتی در روز انتخابات نیز ادامه یافت. با این حال، نتیجه نهایی نشان می‌دهد که او همچنان از پایگاه حمایتیِ قابل‌توجه و پایداری برخوردار است؛ پایگاهی که به نظر می‌رسد وفاداری‌اش به شخصِ نتانیاهو، فراتر از وفاداری‌اش به حزبِ اوست. در همین حال، رهبران «بلوک تغییر» باید ضمن تحلیل نتایج ناامیدکننده — نتایجی که بسیار پایین‌تر از انتظارات آنها و پیش‌بینی‌های نظرسنجان بود — پرسش‌هایی تأمل‌برانگیز را با خود مطرح کنند.
با این حال، نباید صرفاً بر اساس این ظاهرِ ماجرا که حزب «لیکود» به عنوان بزرگ‌ترین حزب در کنست (پارلمان) از انتخابات بیرون آمده است، دچار اشتباه شد. در سیاست رژیم اسرائیل آنچه اهمیت دارد این است که چه کسی می‌تواند حمایت اکثریت پارلمانی را به دست آورد؛ خواه از طریق تشکیل یک ائتلاف متعارف، و خواه از طریق رهبری یک دولت اقلیت که از حمایتِ جریان‌هایی خارج از ائتلاف برخوردار است.
همان‌طور که انتظار می‌رفت نتانیاهو بلافاصله کارزاری غیراخلاقی را برای ایجاد تردید در آرای شهروندان عرب به راه انداخت. او احزاب نماینده‌ی این شهروندان را به تقلب انتخاباتی گسترده متهم کرده است؛ آن هم در حالی که می‌داند ناظران در تمامی حوزه‌های رأی‌گیری در سراسر کشور حضور داشته‌اند. هدف او دوگانه است: نخست، سلب مشروعیت از موفقیت انتخاباتی چشمگیر احزاب عرب؛ و دوم، تضعیف مشروعیت هر دولتی که این احزاب در آن مشارکت داشته باشند یا از جایگاه اپوزیسیون از آن حمایت کنند.
با بهره‌گیری از نوعی حمایت ضمنی از سوی واشنگتن — جایی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از ابقای نتانیاهو در قدرت پشتیبانی کرده است و بنا بر گزارش‌ها، با حمایت اسحاق هرتزوگ اکنون فشارها بر آیزنکوت افزایش یافته است تا به تشکیل دولتی که از آن با عنوان «دولت وحدت ملی» با حزب لیکود یاد می‌شود، تن دهد. اگرچه این دو حزب به تنهایی قادر به کسب اکثریت پارلمانی نیستند، اما ائتلاف آنها می‌تواند بستری برای دستیابی به چنین اکثریتی فراهم کند.
موافقت آیزنکوت به معنای نقض تعهد او مبنی بر عدم حضور در ائتلافی با نتانیاهو خواهد بود. البته او می‌تواند رأی‌دهندگان را مقصر بداند که او را در چنین مخمصه‌ای گرفتار کرده‌اند، اما اتخاذ چنین تصمیمی به منزله‌ی خودکشی سیاسی است؛ به‌ویژه اگر به معنای تداوم نخست‌وزیری نتانیاهو باشد. نتانیاهو ممکن است در اوج استیصال، به توافقی برای چرخش قدرت تن دهد که طی آن، آیزنکوت در نهایت سکان نخست‌وزیری را در دست بگیرد. اما نتانیاهو پیش‌تر نیز زیرِ توافقی مشابه زده و به وعده‌ی خود به بنی گانتس عمل نکرده بود؛ اقدامی که در نهایت به زوال سیاسی گانتس انجامید.
آنچه در ظاهر گره‌ای کور و ناگشودنی به نظر می‌رسد، در واقع فرصت‌های متعددی را — به‌ویژه برای جریان اپوزیسیون — پدید آورده است. درست است که بلوک اپوزیسیون به‌هیچ‌وجه یکپارچه نبود و در بهترین حالت، تنها بر سرِ شمار اندکی از مسائل با یکدیگر توافق داشتند؛ اما اختلاف‌نظرها بر سر اینکه چه کسی باید نخست‌وزیر شود، در کنار بی‌میلی برای ارائه جایگزینی جسورانه‌تر در برابر دولتی ناکارآمد، باعث شد تا اپوزیسیون بخشی از حمایت‌های خود، از جمله حمایت شهروندان فلسطینی را از دست بدهد.
با این حال، احزاب اپوزیسیون می‌توانند — و باید — با بهره‌گیری مؤثر از اکثریتی که در کنست در اختیار دارند، بر یأس و سرخوردگی خود غلبه کنند. آنها می‌توانند با انتخاب یک رئیس جدید کنست، منصبی با نفوذ قابل توجه بر امور پارلمانی، شروع کنند. سپس می‌توانند با حمایت حداقل یکی از احزاب عرب، به دنبال تشکیل یک دولت اقلیت باشند و یک کمیسیون تحقیق ایالتی در مورد وقایع ۷ اکتبر تشکیل دهند.
مهمتر از همه، احزابی که با هم اکثریت کنست را تشکیل می‌دهند، باید کنترل روایت تغییر را به دست گیرند. نتانیاهو در حال حاضر سعی دارد این روایت را بدزدد و به تاکتیک‌هایی که بخش زیادی از دوران طولانی فعالیت سیاسی او را تعریف کرده‌اند، وفادار بماند: ایجاد ترس، تفرقه بینداز و حکومت کن.
دیدگاهتان را بنویسید