اسماعیل بقایی در نشست خبری هفتگی با رسانه های داخلی و خارجی
سینمای کودک و نوجوان می‌تواند به یکی از جدی‌ترین میدان‌های مواجهه با آسیب‌ها و معضلات روانی و اجتماعی آنان تبدیل شود. «رد موج» ساخته حامد دین‌محمدی نیز از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از کودکی که در مواجهه با فقدان پدر، هنوز به پایان ماجرا باور نکرده و چون نشانه‌ای قطعی از نبودن او ندیده است، همچنان در انتظار بازگشت پدر می‌ماند.
به گزارش سرویس فرهنگ پایگاه خبری سپاهان خبر دین‌محمدی درباره چرایی انتخاب این سوژه می‌گوید: «سینمای کودک و نوجوان سینمایی است که به آسیب‌ها و معضلات کودک توجه می‌کند، اما من به شخصه حس می‌کنم هنوز خیلی بیشتر از این‌ها باید به آن توجه شود. سینمای کودک می‌تواند برای من به عنوان فیلمساز، یک دریچه برای شناخت بدنه بزرگ‌تر جامعه باشد؛ دریچه‌ای که از طریق آن بتوان مسائل مهم انسانی و اجتماعی را از زاویه نگاه کودک دید.»
او ادامه داد: «فیلم من یک فیلم شاعرانه و کودکانه است، اما در دل خودش یک موضوع جدی را دنبال می‌کند. ایده فیلم از یک مصاحبه شکل گرفت؛ مصاحبه‌ای با یک مادر و فرزند که پدر خانواده را در حادثه ناو دنا از دست داده بودند و پدر مفقودالاثر شده بود. مادر پذیرفته بود که همسرش برنمی‌گردد، اما کودک همچنان منتظر پدر بود. مادر با واقعیت فقدان روبه‌رو شده بود، اما کودک چون چیزی ندیده بود، هنوز برای بازگشت پدر جایی در ذهنش باقی گذاشته بود.»
این تفاوت، یکی از مهم‌ترین لایه‌های روان‌شناختی «رد موج» است. کودک در مواجهه با فقدان، الزاماً همان مسیر سوگ بزرگسال را طی نمی‌کند. به‌خصوص وقتی فقدان با مفقودشدن همراه باشد، نبودن می‌تواند برای او معنای قطعی نداشته باشد. کودک برای پذیرفتن یک اتفاق، به نشانه نیاز دارد؛ نشانه‌ای که غیاب را قابل فهم کند. وقتی چنین نشانه‌ای وجود ندارد، انتظار می‌تواند جای سوگ را بگیرد و ذهن کودک، برای ادامه دادن رابطه با والد از دست‌رفته، تصویری از بازگشت او بسازد.
دین‌محمدی در ادامه گفت: «برای من خیلی مهم بود که این انتظار را از نگاه کودک ببینیم. کودکی که هنوز نمی‌تواند مثل یک بزرگسال با مفهوم مرگ و فقدان کنار بیاید. او منتظر می‌ماند، چون هنوز نشانه‌ای ندیده است که به او بگوید این انتظار باید تمام شود. همین موضوع برای من تبدیل به نقطه اصلی فیلم شد.»
او درباره پیوند این موضوع با مفهوم شهادت نیز توضیح داد: «مسئله شهید و شهادت، خود موضوعی قابل توجه است و درباره آن بسیار صحبت شده، اما احساس کردم درباره فرزندان شهیدان و چالش‌های آنها توجه کافی نشده است. من برای همین رفتم سمت این قضیه. می‌خواستم ببینم کودکی که یکی از والدینش را از دست داده، این فقدان را چگونه تجربه می‌کند و چه اتفاقی در ذهن و احساس او می‌افتد. برای من مهم بود که کودک فقط یک نماد نباشد، بلکه انسانی باشد با پرسش‌ها، ترس‌ها، امیدها و انتظارهای خودش.»
از این منظر، «رد موج» بیش از آنکه صرفاً روایتی درباره شهادت باشد، فیلمی درباره فقدان و اثرات ماندگار آن بر روان کودک است؛ درباره جای خالی پدری که نبودنش برای بزرگسالان معنایی روشن دارد، اما برای کودک همچنان به شکل یک پرسش باقی مانده است. فیلمساز تلاش می‌کند همین فاصله میان دانستن و ندیدن را به تصویر بکشد؛ فاصله‌ای که می‌تواند فرآیند سوگ کودک را پیچیده و طولانی کند.
دین‌محمدی درباره دشواری کار با بازیگر کودک نیز ادامه داد: «بازی گرفتن از کودک بسیار سخت است، به‌خصوص وقتی قرار باشد احساسات پیچیده‌ای را منتقل کند که شاید خودش تجربه مستقیمی از آنها نداشته باشد. ما سعی کردیم در پیش‌تولید انتخاب سخت‌گیرانه‌ای داشته باشیم و کودکی را پیدا کنیم که بتواند با تکنیک‌های بازیگری ارتباط برقرار کند.»
او افزود: «از طرف دیگر، فیلم از لحاظ لوکیشن هم سخت بود و همین مسئله باعث شد دشواری‌ها و چالش‌های تولید چند برابر شود. وقتی بازیگر کودک هم در چنین شرایطی قرار می‌گیرد، کار حساس‌تر می‌شود. با این حال تلاش کردیم این سختی‌ها باعث نشود احساس کودکانه و شاعرانه فیلم از بین برود. برای ما طبیعی بودن رفتار کودک و باورپذیری احساساتش اهمیت زیادی داشت.»
دین‌محمدی در پایان گفت: «فکر می‌کنم سینمای کودک اگر قرار است جدی گرفته شود، باید بتواند درباره همین تجربه‌های دشوار هم حرف بزند؛ درباره کودکانی که با جای خالی یک عزیز بزرگ می‌شوند، درباره پرسش‌هایی که شاید همیشه پاسخ روشنی نداشته باشند و درباره فقدانی که ممکن است برای یک بزرگسال پذیرفته شده باشد، اما برای یک کودک هنوز تمام نشده باشد. «رد موج» برای من تلاشی بود برای دیدن همین بخش کمتر دیده‌شده؛ دیدن کودکی که در نبود نشانه، هنوز منتظر است و شاید همین انتظار، شکل دیگری از سوگواری او باشد.
جهت پیگیری سایر اخبار جشنواره فیلم کودک و نوجوان ، می‌توانید برچسب [جشنواره فیلم کودک و نوجوان ] را دنبال کنید.
دیدگاهتان را بنویسید