به گزارش سرویس فرهنگ پایگاه خبری سپاهان خبر بعضی سریالها با سر و صدای زیاد میآیند و بعضی دیگر، آرام و بیادعا، خودشان را به تماشاگر تحمیل میکنند. «استخوان سوز» از جنس دوم است؛ دستکم در دو قسمت نخستی که تاکنون از فیلمنت منتشر شده، اینطور نشان داده است. مجید اسماعیلی در نخستین تجربه سریالسازیاش برای شبکه نمایش خانگی، سراغ داستانی رفته که از دل یک خانواده آغاز میشود اما خیلی زود، پای زندان، قوه قضاییه، سربازی و انتقام را به میان میکشد.
دو برادر در دو سوی یک قانون ایستادهاند: یکی در زندان کار میکند و دیگری وکیل است؛ و برادر کوچکتر، درست پس از مراسم عقد، وارد مسیری میشود که زندگی همه را به هم میریزد. همین موقعیت اولیه، بهتنهایی برای ساختن یک درام پرتنش کافی است، و اسماعیلی هم دقیقاً میداند که این موقعیت را کجا بگذارد تا بیشترین کشش را از آن بگیرد.
نکتهای که «استخوان سوز» را از بسیاری از سریالهای همدورهاش جدا میکند، این است که سازندگانش به جای اتکا به نامهای بزرگ و چهرههای تضمینشده، به قصه اعتماد کردهاند. اسماعیلی خودش نویسنده، کارگردان و بازیگر یکی از نقشهای اصلی است و این انتخاب — که در سالهای اخیر در نمایش خانگی به امری رایج بدل شده — اینجا نه یک ژست، بلکه یک ضرورت به نظر میرسد.
او در نقش صابر، معلمی ساده و قانونمدار که در لحظهای حساس فقط نظارهگر میماند، تصویری از یک انسان معمولی میسازد که میان وظیفه و وجدان گیر افتاده است. این دوگانگی، همان چیزی است که شخصیت را از سطح یک تیپ فراتر میبرد و تماشاگر را وادار میکند درباره او قضاوت کند؛ کاری که سریال هم بهصراحت از مخاطب میخواهد و هم از انجامش برای او دریغ میکند.
بازیها، بهویژه در میان بازیگران کمنامتر، یکی از نقاط قوت غیرمنتظره اثر است. دوستی در یادداشتی نوشته بود که پس از تماشای دو قسمت نخست، تصور کرده این همان سریالی است که یک دوست سینمادوستش سالها پیش دربارهاش حرف میزد: سریالی که با بودجه کمتر و بدون ستاره، میتواند به موفقیت برسد.
این پیشبینی، تا اینجای کار چندان هم بیراه نبوده است. بازیگران کودک سریال — مرسانا عقیلی و امیرشاهان پرندیان — و همچنین چهرههای کمترشناختهشدهای که در نقشهای فرعی ظاهر میشوند، باورپذیری بیشتری نسبت به برخی نامهای آشنا دارند که گاهی حضوری فرمایشی در سریالهای اینچنینی دارند. با این حال، همین ترکیب، محدودیتهایی هم ایجاد میکند: در قسمتهای نخست، تعداد شخصیتها آنقدر زیاد است که مخاطب برای تشخیص نسبتهای خانوادگی و جایگاه هرکدام، به زمان نیاز پیدا میکند. این شلوغی، اگر در ادامه به یک انسجام دراماتیک برسد، میتواند به نقطه قوت بدل شود؛ اما اگر قرار باشد هر قسمت شخصیت تازهای اضافه شود بدون آنکه قبلیها پرداخت شوند، «استخوان سوز» در دام تورم پرسوناژ میافتد.
از منظر بصری، سریال یک دستاورد مهم دارد: قاببندیها و نورپردازی، به جای توضیح دادن احساسات، آنها را در فضا حل میکنند. نور کم و رنگهای سرد، در کنار ترکیببندیهایی که شخصیتها را در فاصلههایی معنادار از هم مینشاند، به روابط انسانی کیفیتی پرتنش میدهد؛ گویی آنچه میان آدمها جریان دارد، فراتر از دیالوگها و رفتارهای آشکارشان است. این رویکرد، یادآور سینمای اجتماعی معاصر ایران است، اما «استخوان سوز» به جای تقلید صرف، تلاش میکند همان حالوهوا را در مقیاس یک سریال بازتولید کند. دوربین بیدلیل حرکت نمیکند و شتاب نمیگیرد؛ با ریتم هر موقعیت همراه میشود و اجازه میدهد سکوتها هم بخشی از روایت باشند. اگر ضعفی در این حوزه وجود دارد، در جاهایی است که سریال به سمت دکوپاژ تلویزیونی و قاببندیهای امنتر میرود؛ گویی در برخی لحظات، جسارت بصریاش را کنار میگذارد تا به استانداردهای آشناتر نزدیک شود.
با این حال، «استخوان سوز» هنوز در ابتدای راه است و همین ابتدایی بودن، داوری نهایی را دشوار میکند. سریال «شروعی متوسط» دارد و باید دید عیار واقعیاش در آینده چهقدر است. «استخوان سوز» نه یک شاهکار بینقص است و نه یک شکست قابل دور ریختن. یک درام خانوادگی-اجتماعی است با ایدهای مرکزی قابل دفاع، بازیهایی که در مجموع باورپذیرند، و فرمی که نشان میدهد سازندگانش سینما را میشناسند. اما در سطح روایت، هنوز میان دو راه معلق است: یا میتواند خردهداستانهایش را به یک پازل منسجم تبدیل کند و از دل شلوغی قسمتهای نخست، نظمی دراماتیک بیرون بکشد، یا میتواند در دام سریالهای پرشخصیت و کمعمق بیفتد که هر هفته چیزی اضافه میکنند و در پایان، چیزی برای گفتن ندارند.
دو قسمت نخست، بیشتر به سمت احتمال اول متمایل است؛ اما هنوز زود است که بگوییم «استخوان سوز» استخوانی را که قرار است بکند، کنده است یا نه. آنچه میتوان گفت این است که تا اینجای کار، سریال توانسته تماشاگر را وادار کند که قسمت بعدی را انتظار بکشد — و در روزگاری که بسیاری از سریالها حتی همین یک کار ساده را نمیتوانند انجام دهند، این خودش چیزی است.









دیدگاهتان را بنویسید