جهش مجدد قیمت دلار؛ چرا بازار آرام نمی‌گیرد؟
به گزارش سرویس اقتصاد پایگاه خبری سپاهان خبر؛ بازار ارز در روزهای اخیر بار دیگر وارد مرحله‌ای از افزایش شتابان شده و قیمت دلار در معاملات اخیر خود به بیش از ۲۵۸ هزار تومان رسیده است. این نرخ در مقایسه با حدود ۲۳۵ هزار تومان در پنجم مهر سال جاری، افزایش قابل توجهی را در کمتر از یک هفته نشان می‌دهد. حتی در مقایسه با نرخ دو روز گذشته نیز رشد چند هزار تومانی ثبت شده است.
بنابراین آنچه در بازار مشاهده می‌شود صرفا یک نوسان روزانه نیست و باید آن را در چهارچوب مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و انتظاری بررسی کرد. مهم‌ترین نکته آن است که افزایش نرخ ارز الزاما حاصل یک عامل واحد نیست. در سمت تقاضا، نیاز واردکنندگان به ارز، تقاضای احتیاطی خانوارها و بنگاه‌ها و همچنین تقاضای سرمایه‌ای و تداوم فضای جنگی، می‌تواند فشار ایجاد کند. در سمت عرضه نیز دسترسی به منابع ارزی، شرایط صادرات، نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و هزینه انتقال پول بر ظرفیت بازار اثر می‌گذارد. در کنار این عوامل، اخبار و تحولات سیاسی نیز می‌تواند انتظارات فعالان اقتصادی را در مدت کوتاهی تغییر دهد. تجربه هفته‌های اخیر یک نکته مهم دیگر را نیز نشان می‌دهد: عرضه ارز به‌تنهایی برای ایجاد ثبات پایدار کافی نیست. بانک مرکزی پیش‌تر با افزایش عرضه اسکناس و اختصاص صدها میلیون دلار به شبکه بانکی تلاش کرده بود فشار بازار را کاهش دهد.
این مداخلات می‌توانند در کوتاه‌مدت از شدت نوسانات بکاهند، اما اگر انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی همچنان بالا باشد، اثر آن ممکن است موقتی باشد. در چنین شرایطی، نخستین اقدام سیاستگذار باید افزایش شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری بازار باشد. فعالان اقتصادی زمانی رفتارهای احتیاطی خود را تشدید می‌کنند که درباره آینده نرخ ارز، سیاست‌های تجاری، دسترسی به منابع ارزی و تصمیم‌های اقتصادی دولت اطمینان کافی نداشته باشند. ارائه منظم اطلاعات درباره منابع و مصارف ارزی و پرهیز از تصمیم‌های ناگهانی می‌تواند بخشی از این نااطمینانی را کاهش دهد. در گام بعد، مدیریت بازار باید همزمان بر عرضه و تقاضا متمرکز باشد. افزایش هدفمند عرضه ارز برای نیازهای واقعی اقتصاد، تسهیل بازگشت ارز صادراتی و کاهش هزینه‌های انتقال ارز می‌تواند سمت عرضه را تقویت کند.
در طرف تقاضا نیز باید میان نیاز واقعی اقتصاد و تقاضای سفته‌بازانه تفکیک بیشتری ایجاد شود. باید مراقب بود که تقاضای غیرمولد برای ارز، موجب تشدید نوسانات در این بازار نشود. با این حال، ریشه بلندمدت مساله در متغیرهای کلان اقتصادی قرار دارد. تورم بالا، رشد نقدینگی، کسری‌های مالی و کاهش اعتماد به ثبات ارزش پول ملی، عواملی هستند که می‌توانند تقاضا برای دارایی‌های ارزی را افزایش دهند. بنابراین تثبیت بازار ارز بدون کاهش تدریجی تورم و ایجاد انضباط مالی دشوار خواهد بود. در نهایت، کنترل روند افزایشی دلار نیازمند یک سیاست مقطعی و واکنشی نیست. بلکه مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه ارز، بودجه، تجارت خارجی، تورم و روابط اقتصادی خارجی را می‌طلبد. تزریق ارز می‌تواند نوسان را در کوتاه‌مدت تعدیل کند، اما ثبات پایدار زمانی شکل می‌گیرد که فعالان اقتصادی نسبت به آینده اقتصاد اطمینان بیشتری پیدا کنند و انگیزه تبدیل ریال به ارز به عنوان پناهگاه حفظ ارزش کاهش یابد.
دیدگاهتان را بنویسید