کشاورزی همواره ستون فقرات اقتصاد هر ملتی بوده و در واقع ضامن بقای جامعه است. در دوران معاصر که جهان با چالشهای محیطی و تغییرات اقلیمی دست و پنجه نرم میکند، بازنگری در روشهای تولید و حرکت به سمت کشاورزی پایدار، یک ضرورت حیاتی است و ایران به عنوان کشوری با تنوع اقلیمی زیاد، در مسیر تبدیل تولیدات سنتی به کشاورزی هوشمند قرار دارد تا بتواند با کمترین مصرف منابع، بیشترین بهرهوری را به دست آورد. در همین راستا و برای بررسی وضعیت تولیدات کشاورزی در یکی از استراتژیکترین نقاط کشور یعنی اصفهان ، میزبان مهرداد مرادوند، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان در استودیو نسل فردا شدیم تا از نزدیک به چالشها و دستاوردهای این حوزه بپردازیم.
اصفهان و سرزمینی از تنوع اقلیمی
وی در ابتدای گفتگو به پتانسیلهای منحصر به فرد اصفهان اشاره کرد و اظهار داشت که این استان به دلیل پهناور بودن و برخورداری از شرایط اقلیمی متنوع، فرصتهای ویژهای برای تولیدات خاص دارد و توضیح داد که اصفهان از نواحی غربی با اقلیم سرد و مرطوب آغاز شده و تا مناطق گرم و خشک شرقی ادامه مییابد و در مرکز استان، آب و هوای معتدلی حاکم است. به گفته وی، وجود نواحی کوهستانی و بیابانی در کنار هم باعث شده است که تنوع محصولات زراعی در اصفهان به شکلی خیرهکننده باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان در ادامه افزود که در این سرزمین، میتوان طیفی گسترده از محصولات را مشاهده کرد، از تولید گردو و سیب در مناطق سردسیر که با شرایط اقلیمی منطقه سازگار شدهاند، تا تولید خرما در مناطق بیابانی و گرمسیر.
مرادوند تاکید کرد که این تنوع اقلیمی باعث شده است تا اصفهان در جایگاه ویژهای در سطح کشور قرار گیرد و بتواند طیف وسیعی از نیازهای غذایی را در هر فصل از سال تامین کند.
راهبرد سازگاری با کمآبی و رویکرد آب مجازی
این مقام مسئول با اشاره به واقعیت تلخ خشکسالیهای متوالی، تاکید کرد که محور اصلی برنامههای فعلی سازمان جهاد کشاورزی، حرکت به سمت سازگاری با کمآبی است و در این رابطه توضیح داد که استراتژی فعلی بر جایگزینی محصولات آببر با گونههایی متمرکز است که با شرایط خشکتر سازگارتر باشند. وی یکی از محورهای مهم این تحول را توسعه تولیدات پروتئینی دامی دانست و اشاره کرد که این بخش به دلیل وابستگی کمتر به مصرف مستقیم آب و بهرهگیری از مفهوم آب مجازی، ابزاری موثر برای مقابله با کمآبی است. همچنین به توسعه گلخانهها، باغات کمآب و گسترش کشت گیاهان دارویی به عنوان اولویتهای سازمان اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که خوشبختانه کشاورزان استان با درک درست از شرایط، همکاری کاملی در این مسیر داشتهاند. به گفته وی، علیرغم تمامی سختیها و کمبودها، بخش کشاورزی همچنان یکی از پیشروترین بخشهای اقتصادی جامعه در اصفهان است که نقش کلیدی در ایجاد امنیت غذایی پایدار ایفا میکند.
برتری مطلق اصفهان در تولیدات پروتئینی و لبنی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان در بخشی از این گفتگو به جایگاه پیشرو این استان در تولید محصولات پروتئینی پرداخت و اعلام کرد که اصفهان در مجموع تولیدات پروتئینی دامی شامل شیر، گوشت مرغ، سایر ماکیان مانند بوقلمون و شترمرغ، تخممرغ و حتی عسل، حدود ۱۵ درصد از کل تولیدات کشور را در اختیار دارد و رتبه اول کشور را به خود اختصاص داده است.
وی با اشاره به تولید شیر اظهار داشت که اصفهان با اختلاف بسیار زیاد از سایر استانها پیشتاز است. همچنین در مورد تولید تخممرغ تاکید کرد که این استان سه برابر نیاز مصرفی خود تولید میکند و توانسته است نیاز سایر استانهای کمتولید را پوشش دهد. مرادوند در مورد گوشت قرمز نیز خاطرنشان کرد که اصفهان در حوزه دامهای سنگین به خودکفایی کامل رسیده و تنها در بخش دامهای سبک به دلیل کمبود مراتع، نیاز استان را از سایر نقاط کشور تامین میکند.
درخشش در تولید محصولات خاص و باغات مدرن
وی در مورد وضعیت محصولات باغی، اشاره کرد که اصفهان حدود ۳۰۰۰ هکتار اراضی باغبانی دارد و رویکرد فعلی بر حذف باغات قدیمی و پرآب متمرکز است. در مناطقی که درختان آببر بودهاند، اکنون توسعه باغات پسته و گل محمدی در حال پیشروی است. وی همچنین به رتبههای کشوری اصفهان اشاره کرد و گفت که این استان در تولید سیب درختی و انار رتبههای سوم و چهارم کشور را دارد که با توجه به شرایط اقلیمی، دستاوردی بسیار ارزشمند است.
این مقام مسئول در ادامه افزود که اصفهان در تولید گل محمدی رتبه سوم و در تولید زعفران رتبه چهارم کشور را در اختیار دارد. رئیس سازمان جهاد کشاورزی تاکید کرد که ترویج کشت زعفران به گونهای موفقیتآمیز بوده که کشاورزان به صورت خودجوش به سمت کشت این گیاه کمآب حرکت کردهاند. هدف این است که با توسعه کشاورزی مدرن، بتوان از چشمانداز بسیار زیبای زایندهرود نیز به گونهای بهرهبرداری کرد که علاوه بر تولید محصول، جنبههای بصری و گردشگری منطقه حفظ شود.
بازارهای جهانی و صادرات محصولات استراتژیک
در پاسخ به سوال ما در خصوص صادرات، مرادوند اعلام کرد که محصولات متنوعی از اصفهان به کشورهای اوراسیا، روسیه، پاکستان، افغانستان، عراق و ترکیه صادر میشود و اگرچه به دلیل تنشهای سیاسی اخیر و جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا، صادرات سبزیجات به کشورهای حاشیه خلیج فارس کاهش یافته است، اما بازارهای شمالی همچنان فعال هستند.
وی به عنوان یکی از شاخصترین محصولات صادراتی، به فلفل دلمهای رنگی اشاره کرد و گفت که سالانه بالغ بر ۱۰۰ هزار تن از این محصول به دلیل کیفیت بالا، به ویژه به روسیه صادر میشود. همچنین فرآوردههای لبنی، شیر خشک و سبزیجات سیفی را از دیگر اقلام کلیدی صادراتی استان دانست که ارزآوری خوبی برای کشور به همراه دارد.
چالش سطح زیر کشت
مرادوند در پایان گفتگو به بررسی سطح زیر کشت پرداخت و اعلام کرد که استان اصفهان بالغ بر ۵۷۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی دارای مدرک رسمی دارد. وی با ابراز نگرانی از کاهش سطح کشت زراعی از ۳۵۰ هزار هکتار در دهههای گذشته به حدود ۲۴۰ هزار هکتار، علت اصلی این افت شدید را کمآبی مفرط، به ویژه در حوزه زایندهرود دانست.
با این حال، اعلام کرد که تاکنون نزدیک به ۱۴۰ هزار هکتار از اراضی به سیستمهای آبیاری نوین مجهز شدهاند. رئیس سازمان جهاد کشاورزی با اشاره به تامین آب کشت بهاره اظهار داشت که این اقدام پس از چند سال وقفه، علاوه بر جلوگیری از خسارت به باغات و کمک به دامداران صنعتی، روحیه ساکنان و میهمانان شهر اصفهان را تقویت کرده است و ابراز امیدواری کرد که با تداوم تامین آب کشتها به ثمر برسند و نشاطی دوباره در منطقه ایجاد شود.








دیدگاهتان را بنویسید