همه چیز راجع به آمپول های لاغری

به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر بدون هیچ مقدمه ای توصیه می کنیم مطلب پیش رو را با دقت بخوانید، به ویژه آن دسته از افرادی که چاقی، دمار از روح و روانشان درآورده و به هر دری می زنند به کاهش وزن برسند اما آن مقدار که باید، نمی شود که نمی شود. دکتر فاطمه جهانشاهی فر متخصص بیماری های مغز و اعصاب و فلوشیپ صرع در گفتگو با ما به پرسش های شایع پیرامون آمپول های لاغری پاسخ داد که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

-اینروزها آمپول های لاغری مانجارو، زیکورپا و اسپارتینا طرفدار های زیادی پیدا کرده و برخی تحت نظر پزشک و عده ای هم با مشورت هوش مصنوعی به خرید و تزریق آن اقدام می کنند. آیا می توان به تشخیص و تجویز چت جی بی تی ها اعتماد کرد؟

چت‌جی‌پی‌تی می‌تواند اطلاعات عمومی بدهد و به آماده‌کردن سؤال برای پزشک کمک کند؛ اما نباید بر اساس پاسخ آن، تشخیص گذاشت و دارو خرید یا تزریق را شروع کرد یا دوز را تغییر داد. هوش مصنوعی ممکن است بخشی از سابقه پزشکی، داروهای هم‌زمان یا منع مصرف را نداند و پاسخ نادرست یا قدیمی بدهد. داروهایی مثل مانجارو، زیکورپا و اسپارتینا حاوی تیرزپاتاید هستند. تجویز این دارو به ارزیابی فردی نیاز دارد اینکه؛ آیا فرد واقعاً کاندید درمان است؟ چه بیماری‌ها و داروهای دیگری دارد؟ آیا سابقه خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید وجود دارد؟ که تیرزپاتاید در این موارد منع مصرف دارد و می‌تواند عوارضی مانند مشکلات گوارشی، التهاب لوزالمعده یا بیماری کیسه صفرا ایجاد کند. ضمن اینکه دوز دارو هم باید طبق برنامه و با پیگیری پزشک تنظیم شود.

-به وفور خصوصا در فضای مجازی می شنویم که این آمپول ها عوارض طولانی مدت مثل: آسیب به مغز ، چشم، کبد و کلیه ها به همراه دارد( خصوصا از سوی برخی از همکارانتان در رشته های جراحی)، چنین ادعاهایی چقدر می تواند محتمل باشد؟

ببینید، این ادعاها را باید موردبه‌مورد و بر اساس شواهد سنجید. نه هر عارضه‌ای که در فضای مجازی گفته می‌شود ثابت‌شده و نه این داروها بی‌خطرند. خب، چند موردش را مرور می کنیم: در بحث اثر گذاری بر مغز، باید گفت که در شواهد معتبر فعلی آسیب مستقیم و پایدار مغزی به‌عنوان عارضه شناخته‌شدهٔ تیرزپاتاید ثابت نشده است. در بحث چشم هم نگرانی مشخص و آسیب مستقیم به چشم در همهٔ مصرف‌کنندگان نیست. در افراد مبتلا به دیابت که از قبل رتینوپاتی دارند، افت سریع قند خون ممکن است موقتاً رتینوپاتی را بدتر کند؛ بنابراین این افراد باید تحت نظر باشند.

درمورد اثر گذاری بر کلیه نیز اینکه؛ آسیب مستقیم و مزمن کلیه عارضهٔ معمولِ ثابت‌شده‌ای نیست اما تهوع، استفراغ یا اسهال شدید می‌تواند باعث کم‌آبی و در مواردی آسیب حاد کلیه شود. راجع به اثر این آمپول ها بر کبد هم باید گفت که بسیار به ندرت و نادر آسیب کبدی گزارش شده است و شواهد موجود از آسیب مزمن و شایع کبد حمایت نمی‌کند یعنی آسیب جدی کبدی نداشته است. دقت داشته باشیم که عارضهٔ شایع عمدتاً گوارشی است، پس نه درست است که بگوییم «حتماً به مغز، چشم، کبد و کلیه آسیب می‌زند» و نه درست است که بگوییم «کاملاً بی‌خطر است». پس، تجویز درست- افزایش تدریجی دوزها و پیگیری عوارض اهمیت دارد و اگر فرد، دیابت یا بیماری کلیه یا رتینوپاتی دارد، ارزیابی و پایش باید متناسب با شرایط او باشد.

-در چه صورت این آمپول ها مشکل ساز می شوند؟

این آمپول‌ها ممکن است در چند موقعیت مشکل‌ساز شوند،: ۱- مصرف بدون ارزیابی پزشک یا برای فردی که کاندید مناسبی نیست به‌ویژه در بارداری یا هنگام برنامه‌ریزی برای بارداری. ۲-سابقهٔ شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم MEN2 هم از موارد منع مصرف تیرزپاتاید است3-شروع با دوز بالا یا افزایش سریع دوز؛ این کار احتمال تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست شدید را بیشتر می‌کند. دقت کنید که این دارو برای افراد مبتلا به کندی شدید تخلیهٔ معده توصیه نمی‌شود4-ادامهٔ استفراغ یا اسهال و کم‌آبی بدن؛ کم‌آبی می‌تواند به کلیه‌ها آسیب حاد بزند. داشتن سابقهٔ التهاب لوزالمعده یا سنگ و بیماری کیسهٔ صفرا هم باید پیش از شروع با پزشک مطرح شود5-مصرف هم‌زمان با انسولین یا بعضی داروهای دیابت ممکن است خطر افت قند خون بالا برود و دوز داروهای دیگر نیاز به بازبینی داشته باشد.

در افراد دیابتی با رتینوپاتی نیز افت سریع قند می‌تواند موقتاً مشکل چشم را تشدید کند6-تزریق پیش ازعمل یا آندوسکوپی با بیهوشی یا آرام‌بخشی عمیق بدون اطلاع تیم درمان؛ چون دارو تخلیهٔ معده را کند می‌کند. پس حتماً جراح و متخصص بیهوشی را از مصرف آن باخبر کنید7-خرید از فروشندهٔ نامطمئن، اشتباه در دوز یا ترکیب آن با داروی مشابه؛ در این شرایط ممکن است دارو یا مقدار واقعی آن معلوم نباشد و خطر خطای تزریق بالا برود. اگر پس از تزریق درد شدید و ماندگار شکم، استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات، یا علائم افت قند ایجاد شد باید سریع با پزشک تماس گرفت یا برای ارزیابی مراجعه کرد. درد شدید شکمی به‌خصوص اگر به پشت انتشار پیدا کند، نیازمند بررسی فوری است.

-چه افرادی نمی توانند از این روش به کاهش وزن دلخواهشان برسند؟

البته نمی‌شود از قبل با قطعیت گفت که چه کسی به این داروها پاسخ نمی‌دهد؛ پاسخ افراد متفاوت است و کاهش وزن دلخواه برای همه تضمین نمی‌شود. احتمال نرسیدن به هدف بیشتر است وقتی که: هدف کاهش وزن خیلی زیاد یا سریع باشد و در کارآزمایی‌ها میانگین کاهش وزن قابل‌توجه بود، اما میزان پاسخ افراد یکسان نبود و همه به کاهش وزن‌های بزرگ نرسیدند. -دارو زود قطع شود، دوز طبق برنامه بالا نرود، یا به‌علت عوارض نتوان دوز درمانی را ادامه داد.-فرد انتظار داشته باشد دارو به‌تنهایی و بدون اصلاح پایدار عادت‌های غذایی و فعالیت بدنی، وزن را تا هر میزان دلخواه پایین بیاورد. دارو قطع شود و برای حفظ وزن برنامه‌ای وجود نداشته باشد؛

در یک مطالعه، بسیاری از افرادی که پس از کاهش وزن تیرزپاتاید را قطع کردند، بخشی از وزن ازدست‌رفته را دوباره به دست آوردند. به یک نکته مهم دیگر توجه داشته باشیم که اگر کاهش وزن کمتر از انتظار است، پاسخ درست این نیست که خودسرانه دوز را زیاد کنیم؛ پزشک باید مدت و دوز مصرف، تحمل عوارض، داروهای دیگر و علت‌های احتمالیِ دشواری کاهش وزن را دوباره بررسی کند. گاهی هم هدف درمان باید بر پایهٔ بهبود سلامت تنظیم شود نه رسیدن به یک عدد خاص روی ترازو.

-آیا برای همه سنین توصیه می شود؟

خیر؛ این داروها برای همهٔ سنین توصیه نمی‌شوند. برای کاهش وزن، کاربرد تیرزپاتاید در برچسب‌های رسمی عمدتاً برای بزرگسالان واجد شرایط است و ایمنی و اثربخشی آن در کودکان و نوجوانان هنوز مشخص نشده است. ممکن است در بعضی کشورها یکی از فرآورده‌های تیرزپاتاید برای درمان دیابت نوع ۲ در سنین پایین‌تر هم مجوز داشته باشد؛ این موضوع به معنی توصیه یا تأیید آن برای کاهش وزن در کودکان نیست. مجوز هر فرآورده و کاربرد آن باید جداگانه بررسی شود. در سالمندان، سن به‌تنهایی لزوماً مانع مصرف نیست اما پزشک باید وضعیت تغذیه، ضعف و تحلیل عضله، بیماری‌های همراه و خطر کم‌آبی را در نظر بگیرد. تصمیم به مصرف، در هر سنی باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک باشد.

-آیا همزمان با این آمپول ها، در طول دوره می توان از روش های مکمل لاغری مثل مصرف قرص ها استفاده کرد؟

هم‌زمانی تغییر سبک زندگی با این آمپول‌ها بخشی از درمان است؛ اما اضافه‌کردن قرص لاغری یا مکمل، کار درستی نیست. مصرف هم‌زمان تیرزپاتاید با داروهای مشابه توصیه نمی‌شود. بنابراین اگر پزشک در شرایط خاص چنین ترکیبی را در نظر می‌گیرد باید داروها، بیماری‌های زمینه‌ای و عوارض احتمالی را بررسی و پیگیری کند. مکمل‌ها و «چربی‌سوز»های تبلیغ‌شده در فضای مجازی هم لزوماً بی‌ضرر یا مؤثر نیستند؛ بعضی محصولات کاهش وزن ممکن است ترکیبات داروییِ اعلام‌نشده داشته باشند. پس تاکید می شود که پیش از مصرف هر قرص، دمنوش یا مکمل، نام و ترکیباتش را با پزشک مطرح کنید.

-شانس برگشت به وزن اولیه چاقی، چند درصد است؟

اگر منظورتان بعد از قطع آمپول است باید گفت که برای «برگشت کامل به وزن اولیه» یک درصد قطعی و یکسان برای همه نداریم؛ نتیجه به مقدار کاهش وزن و شرایط فرد بستگی دارد.

-پس از پایان دوره های تزریق، برای ماندگاری بر وزن دلخواه چه باید کرد؟

به نکته خوبی اشاره کردید، ببینید، برای حفظ وزنِ کم‌شده بهتر است از ابتدا بدانیم که این داروها معمولاً یک «دورهٔ کوتاه با پایان قطعی» نیستند. چاقی بیماری مزمن و عودکننده است و بعضی افراد برای حفظ نتیجه به درمان طولانی‌مدت نیاز دارند. در یک مطالعه، افرادی که تیرزپاتاید را ادامه دادند وزن ازدست‌رفته را بهتر حفظ کردند؛ پس قطع دارو بدون برنامه می‌تواند با برگشت وزن همراه شود. اگر قرار است دارو قطع شود، این کار را با پزشک و همراه با برنامهٔ نگهدارنده انجام دهید یعنی؛« الگوی غذایی قابل‌دوام، فعالیت بدنی منظم از جمله تمرین‌های قدرتی، و پیگیری منظم وزن».

-اگر به هر دلیل دوباره وزن بالا رفت چه کنیم؟

اگر وزن دوباره رو به افزایش رفت حتما سریعا موضوع را با پزشک مطرح کنید تا برنامه بازبینی شود. هیچ روش واحدی برگشت وزن را برای همه تضمین نمی‌کند. بازهم تاکید می شود که دوز دارو را خودسرانه کم یا قطع نکنید اگر قرار است درمان کاهش یا متوقف شود، پزشک باید برای زمان و شیوهٔ آن برنامه‌ریزی کند و پس از آن وزن و وضعیت سلامت را پیگیری کند؛ چون پس از قطع دارو احتمال برگشت وزن وجود دارد.