این شماره از « مختصر و مفید دارو و درمان» به موضوع نحوه تشخیص و تایید مرگ یک فرد اختصاص دارد که البته وظیفه پزشکی است که می خواهد جواز دفن متوفی را صادر کند. خواندن این مطلب، بیشتر به پزشکان جوان و تازه نفس توصیه می شود.
دکتر سعید مختارلو، متخصص پزشکی قانونی می گوید: اگر شما پزشک باشید و در یک مرکز بهداشتی، متأسفانه با موارد مرگ زیاد مواجه خواهید شد. ممکن است از شما خواسته شود که مرگ را تشخیص دهید و اجازه دفن صادر کنید. بنابراین باید به چند نکته مهم توجه کنید که به شما در تشخیص این موارد کمک میکند، و همچنین چند ملاحظه کلیدی را به خاطر بسپارید.
وی ادامه می دهد: باید دقت داشته باشید که نکات مورد ذکر معمولا بعد از تلاش کافی برای CPR ناموفق است، چون علایم زیر می تواند با ایست قلبی نیز همپوشانی داشته باشد.
این پزشک متخصص توضیح می دهد: برای اینکه بتوانیم مرگ یک بیمار را تشخیص دهیم، باید از چند مورد مطمئن شویم:
- عدم وجود حرکت تنفسی (No respiratory movement). اگر به حرکت قفسه سینه نگاه کنید، کاملاً ثابت است. هیچ حرکت ورودی و خروجی هوا وجود ندارد.
- ۲عدم وجود نبض کاروتید (No carotid pulse).وقتی نبض شریان کاروتید را چک میکنید، هیچ نبضی احساس نمیشود.
- مردمک گشاد و ثابت (Dilated fixed pupil). اگر با چراغ قوه یا flashlight گوشی به چشم نور بدهید، در حالت طبیعی مردمک باید تنگ شود. اما در مرگ، هیچ پاسخی وجود ندارد و مردمک گشاد و ثابت باقی میماند.
- عدم وجود رفلکس قرنیه (No corneal reflex). یک تکه پنبه بردارید و با آن قرنیه را لمس کنید. در حالت طبیعی باید رفلکس ایجاد شود و چشم بسته شود، اما در مرگ هیچ رفلکسی رخ نمیدهد.
- عدم وجود رفلکس گگ (No gag reflex)، که معمولا کمتر انجام می شود.
- عدم وجود صداهای قلبی در نوک قلب با شنیدن (No heart sounds at apex by auscultation). اگر گوشی پزشکی را روی نوک قلب (Apex) قرار دهید، هیچ صدای قلبی شنیده نمیشود.
مختارلو اضافه می کند: این علائم بالا علائم قطعی تشخیص مرگ نیستند و حتی ممکن است بیمار نیاز به CPR داشته باشد. برای اینکه بتوانید با اطمینان بگویید بیمار واقعاً فوت کرده، باید به علائم قطعی (Sure signs) برسید.
وی در این خصوص نیز توضیح می دهد: مهمترین آنها عبارتند از:rigor mortis (سفتی پس از مرگ)؛ این یعنی سفت شدن بدن فرد حدود ۳ ساعت پس از مرگ. این یک علامت تأییدی قوی است.
علامت دیگری هم وجود دارد اما متأسفانه زیاد آن را نمیبینید چون زمان زیادی برای ظاهر شدن نیاز دارد، و آن تغییر رنگ نقاط وابسته بدن است (Discoloration of dependent points of the body)،این به معنای تجمع و ایستایی خون در قسمتی از بدن است که بیمار روی آن خوابیده یا وزن بدن روی آن بوده.
این متخصص پزشکی قانونی ادامه می دهد: مثلاً اگر روی پشت خوابیده باشد، تغییر رنگ در پشت ایجاد میشود؛ اگر روی شکم خوابیده باشد، در شکم دیده میشود. خب همه اینها به شرطی است که ساقه مغز (Brainstem) مرده باشد.
مختارلو می گوید: اما چطور مطمئن شویم که ساقه مغز واقعاً مرده است. ما یک تست بسیار مهم که معمولا برای بیمار تحت ونتیلاتور انجام میدهیم داریم به این شرح: تست رفلکس کالریک (Caloric Reflex Test). یک سرنگ حاوی آب آماده کنید و این آب را داخل گوش (کانال شنوایی) بریزید، اگر چشم به هر جهتی حرکت کرد ، یعنی ساقه مغز هنوز کار میکند.
وی ادامه می دهد: اگر هیچ حرکتی در چشم دیده نشد متأسفانه ساقه مغز مرده و هیچ راهی برای برگرداندن آن به زندگی وجود ندارد.




دیدگاهتان را بنویسید