مراقب باشید مونجارو موجود در بازار، تقلبی است
امروز سؤال فقط این نیست که چه میزان بودجه برای درمان سرطان اختصاص میدهیم؛ سؤال مهمتر این است که این منابع را چگونه هزینه کنیم تا بیشترین فایده را برای بیماران و جامعه داشته باشد؛ یعنی بقای بیشتر، کیفیت زندگی بهتر و دسترسی عادلانهتر به درمان.
به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر رادیوتراپی یکی از ارکان اصلی درمان سرطان است. برآوردهای بینالمللی نشان میدهد بیش از نیمی از بیماران مبتلا به سرطان در مقطعی از درمان خود به پرتودرمانی نیاز دارند. سازمان جهانی بهداشت و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز بر اهمیت رادیوتراپی در برنامههای ملی کنترل سرطان تأکید کردهاند. با این حال، دسترسی به این درمان در بسیاری از کشورها همچنان کافی نیست و ایران نیز با چالشهایی در این زمینه روبهروست.
مطالعه PERSIR-۱ که در سال ۲۰۲۲ وضعیت خدمات رادیوتراپی کشور را بررسی کرده، نشان میدهد ایران در آن زمان ۷۶ مرکز فعال و ۱۲۳ دستگاه شتابدهنده خطی داشته است. در کنار این ظرفیت، کمبود نیروی انسانی متخصص، توزیع نامتوازن مراکز و مشکلات زیرساختی نیز وجود داشته است. بنابراین، مسئله فقط کمبود دستگاه نیست. رادیوتراپی یک زنجیره کامل از تجهیزات، زیرساخت و نیروی انسانی است.
راهاندازی یک مرکز رادیوتراپی به ساختمان استاندارد، حفاظت پرتوی، دستگاههای شتاب دهنده، سیستمهای برنامهریزی، تصویربرداری و کنترل کیفیت نیاز دارد. تعمیر و نگهداری منظم و پشتیبانی فنی نیز ضروری است. مهمتر از همه، این تجهیزات بدون حضور رادیوانکولوژیست، فیزیکدان پزشکی و کارشناسان پرتودرمانی نمیتوانند خدمات مطلوب ارائه کنند. به همین دلیل، خرید دستگاه نباید پایان یک پروژه تلقی شود. از همان ابتدا باید برای نگهداری، تأمین قطعات، آموزش نیروها و جایگزینی تجهیزات در پایان عمر مفید آنها برنامه داشت.
از نگاه اقتصاد سلامت، رادیوتراپی را باید یک سرمایهگذاری بلندمدت دانست، نه صرفاً یک هزینه جاری. یک دستگاه رادیوتراپی میتواند سالها به هزاران بیمار خدمت کند؛ به شرط آنکه منابع لازم برای نگهداری و بهرهبرداری صحیح از آن فراهم باشد. مطالعات اقتصادی بینالمللی نیز نشان دادهاند که توسعه رادیوتراپی در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط، علاوه بر نجات سالهای قابلتوجه زندگی، در بسیاری از موارد از نظر اقتصادی نیز سرمایهگذاری قابل دفاعی است.
البته تأکید بر رادیوتراپی به معنای نادیده گرفتن جراحی، شیمیدرمانی، درمانهای هدفمند و سایر روشهای درمان سرطان نیست. درمان سرطان مجموعهای بههمپیوسته است و انتخاب هر روش باید بر اساس نوع و مرحله بیماری، شواهد علمی، اثربخشی و هزینه آن انجام شود. با این حال، سرمایهبر بودن رادیوتراپی نباید باعث شود این بخش از اولویتهای سرمایهگذاری کنار گذاشته شود.
بخش خصوصی نیز میتواند در توسعه این ظرفیت نقش مهمی داشته باشد. در سال ۲۰۲۲، از میان ۷۶ مرکز فعال رادیوتراپی کشور، ۳۶ مرکز در بخش خصوصی فعالیت میکردند. این ظرفیت میتواند با سیاستگذاری مناسب، به توسعه خدمات کمک کند. دولت البته همچنان مسئول اصلی تضمین دسترسی عادلانه و حمایت از بیماران است. مشارکت بخش خصوصی زمانی ارزشمند است که به افزایش ظرفیت واقعی درمان، ارتقای کیفیت و دسترسی بهتر بیماران منجر شود.
در این میان، عدالت جغرافیایی اهمیت زیادی دارد. صرف افزایش تعداد دستگاهها، مشکل دسترسی را حل نمیکند. اگر تجهیزات عمدتاً در شهرهای بزرگ و مناطق برخوردار متمرکز شوند، بیماران مناطق محروم همچنان با مشکل مواجه خواهند بود. بیماری که برای چندین جلسه پرتودرمانی مجبور است هر روز مسافت طولانی طی کند، حتی با داشتن پوشش بیمهای مناسب، دسترسی آسانی به درمان ندارد. بنابراین محل احداث مراکز باید بر اساس بار بیماری، جمعیت تحت پوشش، فاصله بیماران و امکان بهرهبرداری پایدار تعیین شود.
شرایط اقتصادی ایران نیز این موضوع را پیچیدهتر کرده است. تحریمها، افزایش هزینهها و دشواری تأمین برخی تجهیزات و قطعات، ضرورت برنامهریزی بلندمدت را بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، سیاستگذاری نباید تنها بر خرید دستگاه متمرکز باشد. باید برای کل چرخه عمر تجهیزات، از انتخاب و خرید تا نگهداری، تعمیر، آموزش و نوسازی، برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
عدالت در درمان سرطان فقط به پرداخت هزینه درمان توسط بیمه محدود نمیشود. دسترسی به مرکز مناسب، درمان بهموقع و برخورداری از زیرساخت استاندارد نیز بخشی از عدالت سلامت است. بنابراین سرمایهگذاری در رادیوتراپی، در واقع سرمایهگذاری در توان نظام سلامت برای مقابله با سرطان است.
آینده درمان سرطان در ایران به سرمایهگذاری بیشتری نیاز دارد، اما مسئله فقط میزان سرمایه نیست. مهمتر از آن، نحوه تخصیص این منابع است. باید بدانیم کجا سرمایهگذاری کنیم، چگونه از سرمایه موجود محافظت کنیم و چگونه ظرفیت ایجادشده را برای سالهای آینده پایدار نگه داریم. رادیوتراپی با نقش مهم و اثباتشده خود در درمان سرطان، شایسته آن است که متناسب با نیاز واقعی کشور در برنامههای توسعه و سرمایهگذاری نظام سلامت دیده شود. سرمایهگذاری در رادیوتراپی فقط خرید دستگاه نیست؛ سرمایهگذاری برای نجات جان بیماران و ساختن ظرفیت پایدار درمان سرطان در کشور است.
دیدگاهتان را بنویسید