هشدار پلیس فتا درباره نذورات مردمی در ماه مبارک رمضان
یکی از مهمترین شاعران تاریخ ایران بی گمان کمال الدین اسماعیل اصفهانی ملقب به کمال اسماعیل است. شاعری بزرگ که در دوران پر آشوب خوارزمشاهیان و حمله مغول می زیست و شاید در آشفتگی حمله مغول به اصفهان از دنیا رفت.
به گزارش سرویس میراث و گردشگری پایگاه خبری سپاهان خبر ایرانیان هر قدر حافظ و سعدی را می شناسند اما با کمال اسماعیل بیگانه اند. کمال اسماعیل به اندازه مقامش در تاریخ ایران قدر ندید ولی دست کم در اصفهان دو خیابان به نامش نامگذاری شد!
کمال اسماعیل در اواخر دوره خوارزمشاهیان که اصفهان درگیر جنگ های فرقه ای بین محله های دردشت و جوباره بود نفرین نامه معروفی سرود:
تا دری دشت هست و جوباره نیست از کوشش و کُشش چاره
ای خداوند هفت سیاره پادشاهی فرست خونخواره
تا دری دشت را کند چون دشت موج خون آورد ز جوباره
این نفرین شاعر کارگر شد و مغولان در چند نوبت به اصفهان حمله کردند تا سرانجام در حوالی سال ۶۳۲ق موفق به فتح این شهر شدند. گفته شده کمال اسماعیل در جریان همین حمله کشته شد. قدیمی ترین گزارش از مزار کمال اسماعیل در دوره صفوی توسط شاردن نوشته شده:«آن سوتر کوچه یهودیان قبرستانی است که مردم اصفهان به سبب این که مزار اسماعیل کمال یکی از اولیای بزرگ در آنست بدان حرمت می نهند. مردم می گویند این شخصیّت مذهبی صاحب کرامت همزمان با تیمور جهانگشای معروف می زیست». البته حافظه تاریخی مردم مغول را با تیمور اشتباه گرفته است. اما مکانی که شاردن آدرس می دهد تقریباً همین مکان امروزی مقبره کمال در حاشیه خیابان کمال در جوباره است. محمدعلی جمال زاده در ابتدای دوره پهلوی قبر منتسب به کمال اسماعیل را دیده. قبری که بین مردم به بابا کماجی معروف بوده:«…در کوچه تنگ و تاریک بسیار کثیفی در روی سکوی دکان محقر خرابه ای که در جنب معبد یهودیها واقع بود، گنبد گلی کوچکی را نشان داد و گفت هرگز حدس نخواهی زد که این گنبد چه معنی دارد. گفتم باآنکه اهل اصفهانم و در همین شهر به دنیا آمده ام و به این سن و سال رسیده ام و ریشم درآمده است تا به امروز هرگز پایم به این محله و این کوچه نرسیده است… سکو قریب دو زرع ارتفاع داشت و بالای آن گنبد مخروطی شکلی از گل ساخته شده بود کمال الدین در زیر آن گنبد خوابیده بود».
از سال ۱۳۰۵ش اصفهان دوستانی نظیر وحید دستگری در پی ساخت مقبره ای شایسته برای کمال اسماعیل بودند. در ابتدا قرار شدن در شمال شرق سی و سه پل مقبره ای برای کمال بنا شود و استخوان ها از محله جوباره به ساحل زاینده رود منتقل شوند. تاق نمایی در زمینی به ابعاد ۲۱ مترمربع توسط شهرداری تهیه شد و پیش از آنکه انتقال جسد اتفاق بیوفتد، نام خیابان دنبالِ رودخانه به کمال اسماعیل نامگذاری شد. اما پروژه نا تمام رها شد. روزنامه اخگر در تاریخ ۶ آبان ۱۳۱۳ش نوشته:«چون وجوه موجوده به مصرف رسیده و وجه دیگری از محل های دیگری فراهم نشد و طولی نکشید که مؤسس و بانی این اقدام نیک و بنای خیر از اصفهان به طهران منتقل گردید و در نتیجه با کمال تأسف ساختمان مقبره تکمیل نشد به همین جهت انتقال تربت هم صورت عمل به خود نگرفت». اصفهان دوستان تلاش خود را معطوف به ساخت مقبره کمال در مکان خودش در محله جوباره نمودند. مشکل این بود که آنجا محله ای با شبکه پیچ در پیچ کوچه های تنگ و کثیف بود و برای ساخت مقبره ای در خور کمال اسماعیل اول از همه نیاز به احداث یک خیابان بود. سال ۱۳۴۲ انجمن آثار ملی در بازدید از اصفهان، احداث یک خیابان نزدیک مقبره منتسب به کمال اسماعیل در جوباره را تصویب کردند.
در سال ۱۳۴۵ آن قطعه زمین کنار رودخانه که قرار بود مقبره کمال باشد به قیمت هر متر ۱۱ هزار ریال، فروخته شد و درامد حاصل از آنرا برای ساخت مقبره جدید در جوباره تخصیص دادند. سال ۱۳۴۷ نقشه خیابان کمال در جوباره آماده شد و در ۳ بهمن ۱۳۴۹ کلنگ خیابان زده شد. تا سال ۱۳۵۴ نقشه آرامگاه کمال اسماعیل هم آماده شده بود و زمین هایی که امروزه به عنوان پارک کمال شناخته می شود قرار بود آرامگاه با شکوه او باشد. اما شوربختانه کار ساخت آرامگاه به سرانجام نرسید و دوباره خیابانی ماند و نام کمال بر آن!
بدین ترتیب، کمال اسماعیل که زندگی پُر فراز و نشیبی را در یکی از حساس ترین مقاطع تاریخ ایران تجربه کرده بود، جریان ساخت مقبره اش نیز بسیار پُر فراز و نشیب شد و تا امروز نیز به نتیجه نرسیده است. اما دست کم نام او بر دو خیابان در اصفهان باقی ماند. یکی خیابان کمال اسماعیل دنبال رودخانه و دیگری خیابان کمال در محله جوباره. پدر کمال اسماعیل یعنی جمال الدین بن عبدالرزاق اصفهانی هم شاعر بزرگی در قرن ششم بود و خیابانی به نام او نامگذاری شده اما مردم معمولاً در زبان عامیانه برای نامیدن این خیابان، نام جمال الدین را حذف کرده و نام پدرش عبدالرزاق را بر خیابان می گذارند. عبدالرزاق پدر جمال الدین و پدربزرگ کمال اسماعیل بوده که ما شناختی از او در تاریخ نداریم اما انگار از پسر و نوه اش خوش اقبال تر بوده که نامش بارها در طول روز بر زبان اصفهانی ها تکرار می شود.
دیدگاهتان را بنویسید