تفاهمنامه زمانی ارزش دارد که تامینکننده منافع و امنیت ملی ما باشد
زمانی که افرادی در جایگاههای حساس امنیتی و اطلاعاتی از جمله ریاست سازمان اطلاعات ملی آمریکا که عملاً چشم و گوش نظام امنیت ملی این کشور محسوب میشود یا دیگر مقامات ارشد تخصصی کنار گذاشته میشوند، این پیام روشن را مخابره میکند که در لایههای بالای دولت، تخصص و تحلیل کارشناسی جای خود را به فرمانبری مطلق داده است. این وضعیت، دولت ترامپ را وارد بحران انسجام کرده و به نوعی فلج کارشناسی در ساختار تصمیمگیری آمریکا منجر شده است.
این فلج کارشناسی بهویژه در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی، آثار منفی و خطرناکی بر جای خواهد گذاشت. در پروندههای حساسی مانند ایران، تنش در تنگه هرمز و رقابت راهبردی با چین، این بیثباتی میتواند دولت ترامپ را دچار خطاهای محاسباتی جدی کند؛ همانگونه که حمله به ایران نیز بدون محاسبات دقیق و کارشناسی لازم انجام شد و در نهایت، به شکست راهبردی ترامپ و گرفتار شدن آمریکا در بحرانی عمیقتر از گذشته منجر شد. همچنین در موضوع تنگه هرمز نیز واشنگتن با یک بنبست راهبردی مواجه شده است.
این سیاستهای اشتباه، آمریکا را در عرصه روابط بینالملل نیز با بحران مواجه کرده و موجب فاصله گرفتن متحدان سنتی واشنگتن، بهویژه در اتحادیه اروپا، شده است. امروز اروپا بهخوبی دریافته که سیاستهای مخرب و یکجانبهگرایانه ترامپ، آمریکا را در مسیر انزوا قرار داده و به همین دلیل به نظر میرسد اتحادیه اروپا و حتی ناتو خود را برای دوران «بدون آمریکا» آماده میکنند.
واقعیت این است که دولت ترامپ اکنون به جای حکمرانی مؤثر، درگیر تصفیه نیروهای داخلی و تلاش برای بقا در فضای متشنج سیاسی آمریکا شده است؛ آن هم در شرایطی که هم در داخل و هم در پروندههای خارجی، با مجموعهای از بحرانها و بنبستهای جدی روبهروست.
در مورد ایران نیز واقعیتهای میدانی نشان میدهد که ترامپ با شکست مواجه شده و ناچار است شرایط جدید و نظم نوین منطقهای را بپذیرد؛ نظمی که جمهوری اسلامی ایران نقش محوری در شکلدهی به آن دارد. از این پس، معادلات منطقه و تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر قدرت و نقشآفرینی ایران خواهد بود و آمریکا دیگر جایگاه سابق خود را در منطقه ندارد. حتی ناتوانی واشنگتن در حمایت مؤثر از متحدان عرب خود نیز باعث شده کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به بازنگری در روابط خود با ایران فکر کنند و در آینده شاهد تلاش آنها برای ترمیم و بهبود روابط با تهران خواهیم بود.
ترامپ حتی در قبال چین نیز دچار اشتباهات راهبردی شد. در دیدارها و تحولات اخیر، برتری جایگاه چین کاملاً آشکار بود و پکن این پیام را به واشنگتن منتقل کرد که معادلات جدید منطقهای و بینالمللی، توسط قدرتهایی مستقل مانند ایران، چین و روسیه رقم خواهد خورد. دوران یکجانبهگرایی آمریکا به پایان رسیده و جهان در حال تجربه یک چرخش قدرت از غرب به شرق است؛ روندی که موجب انزوای روزافزون آمریکا در نظام بینالملل خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید