تفاهمنامه زمانی ارزش دارد که تامینکننده منافع و امنیت ملی ما باشد
جنگ رمضان، با تحمیل چهل روز تعطیلی ناخواسته به مراکز آموزشی اصفهان، افت تحصیلی چشمگیری را در میان دانشآموزان رقم زد. اما در دل این بحران، دبیرستان دوره اول فرزانگان امین (ناحیه دو اصفهان) با ابتکاری بدیع،تهدید را به فرصتی برای تحقق عدالت آموزشی تبدیل کرد. طرح «همیار سمپاد» که با هدف جبران عقبماندگی درسی دانشآموزان کمبرخوردار طراحی شد، تجربهای ارزشمند از مشارکت فعال دانشآموزان مستعد در کنار دبیران داوطلب برای برگزاری کلاسهای رایگان رفع اشکال و تدریس دروس پایه (ریاضی، علوم، ادبیات، عربی و زبان انگلیسی) است. این کلاسها روزانه از ساعت ۱۵ تا ۲۰ در بستر اسکایروم و به مدت ۶۰ دقیقه برای هر جلسه برگزار میشد. مسئولیت اجرای این طرح بر عهده زهرا آرامی، منیره مسیبی، نظیره حیدرزاده و مریم شاهمحمدی بود و جمعی از دبیران داوطلب و دانشآموزان پرتلاش مدرسه در اجرای آن همکاری داشتند. آنچه در پی میآید، روایت اجرا، چالشها و دستاوردهای این طرح از زبان مدیر و معاون آموزشی مدرسه است.
چگونگی شکلگیری ایده «همیار سمپاد» در شرایط بحران
مدیر دبیرستان فرزانگان امین درباره چگونگی شکلگیری این طرح توضیح داد: «ایده «همیار سمپاد» پیشتر و در دوران کرونا به این شکل اجرا شده بود که دانشآموزان سمپادی به صورت تلفنی با دانشآموزان مناطق روستایی رفع اشکال میکردند و این روند مدتها ادامه داشت. امسال از طرف اداره استعدادهای درخشان پیام رسید که این طرح در مدارس اجرا شود. ما در زمان آموزش حضوری، تجربه همیاری دانشآموزان پایه نهم برای پایههای هفتم و هشتم را داشتیم. اما در شرایط مجازی و پس از تعطیلات چهلروزه جنگ رمضان، تصمیم گرفتیم آن را برای دو مدرسه کمبرخوردار که دانشآموزانشان از نظر درسی ضعیف بودند و به امتحانات نزدیک میشدند، به اجرا درآوریم. فراخوانی منتشر کردیم و دانشآموزان و دبیران به صورت داوطلبانه ثبتنام کردند. برنامه کلاسی منظمی طراحی شد و کلاسها از ساعت سه تا هشت شب، با زمانبندی دقیق دروس (مانند سه تا چهار زبان، چهار تا پنج ادبیات) برای آن دو مدرسه برگزار گردید. واقعاً طرح جالبی بود.»
تحقق عدالت آموزشی در عمل و همکاری با مدارس هدف
مدیر مدرسه در پاسخ به پرسشی درباره عدالت آموزشی و همکاری با مدارس کمبرخوردار اظهار داشت: «ما بر داوطلبانه بودن مشارکت تأکید کردیم و سپس نظارتی بر روند انتخاب انجام شد. تمامی دانشآموزانی که ثبتنام کرده بودند، از نظر درسی قوی و از نظر اعتمادبهنفس در سطح بالایی بودند؛ بهگونهای که یکی از مادران تعریف میکرد دخترش سه روز در اتاقش تمرین میکرد و طرح درس مینوشت. وقتی از عدالت آموزشی سخن میگوییم، باید آن را در عمل پیاده کنیم. به نظر من این طرح عدالت آموزشی را در عمل محقق ساخت. از نظر روانشناختی، هم برای دانشآموزان مدرسه خودمان و هم برای دانشآموزان مدارس محروم بسیار ارزشمند بود. ما فقط شعار «برداشتن فاصلهها» را ندادیم، بلکه این مفهوم را در عمل اجرا کردیم. همکاری با مدارس هدف از طریق ارتباط مستقیم مدیران و اطلاعرسانی به اولیا صورت گرفت و حس خوبی در همه ایجاد شد. امیدوارم این طرح باز هم تکرار شود.»
بازخورد دانشآموزان مدرس و تأثیر آن بر مهارتهای فردی و اجتماعی
وی در ادامه به بازخوردهایی که از دانشآموزان همیار دریافت کرده بود اشاره کرد و گفت: «ما نظرات دانشآموزان را جمعآوری کردیم. همه آنها و خانوادههایشان نظر بسیار مثبتی داشتند و واقعاً خوشحال بودند. اصرار داشتند که این طرح دوباره اجرا شود و سایر دانشآموزان نیز درگیر شوند. رضایت از سوی خود دانشآموزان، اولیا و حتی ما که ناظر بودیم، بسیار بالا بود. این تجربه باعث شد دانشآموزان همیار اعتمادبهنفس بالایی پیدا کنند و از لحاظ روانشناختی رشد چشمگیری داشته باشند.»
توصیهها و هشدارها برای اجرای طرح در سایر مدارس
مدیر مدرسه درباره امکان تکرار این طرح در مدارس دیگر توصیه کرد: «به نظر من این طرح باید تداوم داشته باشد و هم در مدارس سمپاد و هم در مدارس عادی اجرا شود.
جالب اینجاست که خود دانشآموزان مدارس محروم که در این کلاسها شرکت کرده بودند، گفتند: «ما هم میتوانیم این طرح را برای دانشآموزان ضعیفتر از خودمان اجرا کنیم.» در مدارس عادی نیز چنین رویکردی کاملاً شدنی است، چون دانشآموزان مفاهیم را از همسالان خود بهتر درک میکنند. این نشان میدهد که الگوی «همیار معلم» میتواند فراتر از مدارس سمپاد هم گسترش یابد.»
مهمترین باور پشت موفقیت طرح
مدیر مدرسه در پایان و در پاسخ به این پرسش که چه ارزش یا باوری این طرح را موفق کرد، گفت: «مهمترین باور، اعتماد من به استعداد و توانایی دانشآموزان خودم بود که میتوانند این کار را انجام دهند؛ همچنین باوری که خود دانشآموزان به خودشان داشتند که از پس این کار برمیآیند. آنها در عمل نشان دادند که گاهی حتی بهتر از معلمان تدریس میکنند، با اینکه روشهای تدریس را آموزش ندیده بودند و تجربه چندانی نداشتند، اما با جان و دل کار میکردند. من معتقدم که این باور و اعتماد کلید موفقیت است. اگر یک مدیر خودش باور نداشته باشد و به دانشآموزانش اعتماد نکند، چنین اتفاق زیبایی هرگز رقم نمیخورد.»
فرایند انتخاب و توانمندسازی «همیاران سمپاد»
معاون آموزشی مدرسه درباره معیارهای انتخاب دانشآموزان مدرس و آموزشهای پیشنیازی آنها توضیح داد: «پس از اطلاعرسانی جامع در سطح مدرسه، فرایند شناسایی و انتخاب دانشآموزان واجد شرایط آغاز گردید. برای انتخاب «همیاران سمپاد»، افزون بر تسلط علمی و پیشرفت تحصیلی، معیارهایی نظیر توانایی برقراری ارتباط مؤثر، مسئولیتپذیری و مهارتهای کلامی مدنظر قرار گرفت. تمامی داوطلبان پس از تأیید توسط دبیران مربوطه و کادر آموزشی مدرسه به این طرح راه یافتند. همچنین با توجه به ضرورت ارتقای سطح کیفی آموزش، دورههای توانمندسازی برای دانشآموزان برگزیده برگزار شد. در این راستا، آموزشهایی در زمینه روشهای تدریس، نحوه تعامل با دانشآموزان مستعد افت تحصیلی و همچنین آموزشهای فنی جهت کار با پلتفرمهای مجازی (بهویژه اسکایروم و ابزارهای آموزش از راه دور) ارائه گردید. این اقدامات با هدف آمادهسازی کامل همیاران برای ارائه آموزشهای باکیفیت در فضای مجازی و حضوری صورت پذیرفت.»
چالشهای فناوری و مدیریت انگیزه در ساعتهای طولانی
معاون آموزشی در پاسخ به پرسشی درباره دشواریهای اجرایی (زیرساخت فناوری و ساعات طولانی) اظهار داشت: «ساعتهای فعالیت طولانی بود، اما به دلیل هدف والای طرح و انگیزه بالای دانشآموزان برای کمک به همنوعان خود، خستگی معنایی نداشت. من با اینکه از ساعت ۸ صبح تا ۱۳ در مدرسه حضور داشتم، وقتی از ساعت ۱۵ تا ۲۰ وارد کلاسها میشدم و اشتیاق و آمادگی بچهها را هنگام تدریس، رفع اشکال و مرور دروس میدیدم، واقعاً لذت میبردم. علاوه بر این، تشویقهای کلامی من و مدیر دبیرستان، و حضور مدیر و معاون دبیرستان موحددوست در کلاسها و گروههای مجازی، باعث میشد دانشآموزان روزبهروز با انگیزه بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند. از نظر زیرساخت فنی، با پشتیبان هماهنگ کرده بودیم؛ هرچند در ابتدا برخی از دانشآموزان مدارس محروم با اسکایروم آشنایی نداشتند، اما با تلاش تیم فنی این مشکل برطرف شد و روزهای آخر هیچ چالشی احساس نمیشد.»
ارزیابی تأثیر طرح و شاخصهای موفقیت
معاون آموزشی درباره میزان اثربخشی این طرح بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان هدف گفت: «بازخورد این طرح بسیار عالی بود. مدیرانی از مدارس دیگر که در کلاسها حضور مییافتند، کارشناسان آموزشی و اولیای دانشآموزان – همگی از روند کار رضایت داشتند. حتی خود دانشآموزانِ تحت آموزش، پس از پایان طرح، خواهان دریافت شناسه (آیدی) و راههای ارتباطی همیاران ما شدند تا این تعامل را حفظ کنند. این کشش و علاقه بهصورت دوجانبه میان دانشآموزان مدرس و دانشآموزانِ آموزشگیرنده وجود داشت و تجربهای بسیار موفقیتآمیز را رقم زد. از نظر شاخصهای کمی، منتظر نتایج امتحانات پایان سال هستیم تا تغییرات نمرات را نسبت به نیمسال اول بسنجیم، اما نظرسنجیهای روانشناختی و بازخوردهای کیفی، همگی نشان از تأثیر مثبت و چشمگیر این طرح دارد.»
دیدگاهتان را بنویسید