آلمان صدرنشین حداقل دستمزد اروپا از نظر قدرت خرید شد
نمایش آیینی و فولکلور «شرارههای شروه» به نویسندگی مصطفی جعفری خوزانی و کارگردانی پویان عطایی، با بهرهگیری از گویش بوشهری و موسیقی محلی، میزبان علاقهمندان به تئاتر در اصفهان است. این اثر که با رویکردی نو در بازآفرینی فرهنگ بومی جنوب و الهام از ادبیات کلاسیک ایران شکل گرفته، تلاش میکند با استفاده از نمادهای بصری و شنیداری، تصویری زنده از روابط انسانی و صمیمیت مردم بندر را بر روی صحنه به تصویر بکشد.
بازخوانی یک روایت کهن
به گزارش سرویس فرهنگ پایگاه خبری سپاهان خبر اگر بخواهیم ریشه و منشأ ایدهی این نمایش را جستوجو کنیم، باید به صفحات کهن و عرفانی «مثنوی معنوی» بازگردیم. مصطفی جعفری خوزانی، نویسنده اثر، با نگاهی جسورانه و خلاقانه، حکایت «پیر چنگی» را به عنوان هسته مرکزی داستان انتخاب کرده است.
اما نوآوری اصلی در این اثر، بازآفرینی این روایت کهن در بستر زیستبوم و فرهنگ جنوب ایران است. او با سالها مطالعه گسترده بر روی مناسک، موسیقی و سنتهای مردم جنوب، توانست متنی را خلق کند که در آن، مفاهیم متعالی مثنوی با رنگ و بوی زندگی مردم بندر گره بخورد.
به گفته جعفری خوزانی، نگارش این نمایشنامه فرآیندی زمانبر بوده و بیش از یک سال مطالعه بر روی آیینهای محلی، موسیقیهای بومی و سبک زندگی مردم جنوب به پیش کشیده است. به همین دلیل است که در طول اجرا، عناصری چون شروهخوانی، دمامزنی و خیامخوانی بهگونهای طبیعی و ارگانیک در تار و پود متن تنیده شدهاند و مخاطب احساس نمیکند که با عناصری تزئینی روبهرو است، بلکه این سنتها در خدمت پیشبرد داستان و انتقال حس هستند. نویسنده معتقد است «شرارههای شروه» بیش از آنکه صرفاً یک روایت داستانی باشد، ادای دینی است به تاریخ، فرهنگ و مردم صبور و مهربان جنوب کشور.
خلق جهان جنوب در فضای نمادین
در نمایش «شرارههای شروه»، طراحی صحنه تنها یک فضای فیزیکی برای حرکت بازیگران نیست، بلکه خود به عنوان یکی از شخصیتهای نمایش عمل میکند و بخشی از روایت را بر عهده دارد. پویان عطایی، کارگردان و طراح اثر، با رویکردی نمادگرایانه و هوشمندانه، تلاش کرده است تا فضای بندر و دریا را بدون نیاز به دکورهای شلوغ و رئالیستی، در ذهن مخاطب بازسازی کند.
او با بهرهگیری از تضاد رنگهای گرم و سرد، بهویژه قرمز، آبی و سفید، مفاهیمی چون آتش، دریا و آسمان جنوب را تداعی کرده است. استفاده از ظروف فلزی و عناصر ساده در صحنه، با نگاهی به مینیمالیسم مدرن، اجازه میدهد تا بازیهای رئالیستی بازیگران در مرکز توجه قرار گیرد. هدف کارگردان این بوده است که با حداقل امکانات، فضایی خلاقانه و تأثیرگذار خلق کند تا تماشاگر علاوه بر دنبال کردن خط سیر داستان، با فضای بصری نمایش نیز ارتباطی عاطفی برقرار کند. در واقع، هر رنگ و هر شیء روی صحنه، نمادی از یک حس یا یک آیین محلی است که در کنار هم، سیمفونی بصری از زندگی مردم جنوب را میسازند.
جسارتی برای رسیدن به باورپذیری
یکی از برجستهترین و در عین حال دشوارترین بخشهای این نمایش، استفاده از لهجه بوشهری در روایت داستان است. برای گروهی که تنها یکی از اعضایش اهل جنوب است، دستیابی به لحن و آهنگ درست گویش بوشهری چالشی بزرگ بود. اما عوامل نمایش بر این باور بودند که بدون استفاده از زبان بومی، روح اثر از بین میرود و باورپذیری نمایش خدشه میدارد.
پویان عطایی در این باره اشاره میکند که ماهها تمرین مستمر و بهرهگیری از مشاوران بومی جنوب، کلید موفقیت آنها در این مسیر بوده است. بازیگران با دقت زیاد روی تکیهها، آهنگ کلمات و ضربآهنگ جملات کار کردند تا بتوانند لحنی را خلق کنند که در عین حفظ اصالت و ریشه، برای مخاطب اصفهانی نیز قابل فهم و ملموس باشد. این تلاش برای «باورپذیری»، نمایش را از یک اجرای ساده به یک تجربه زیستمندی تبدیل کرده است که در آن، زبان دیگر مانعی برای ارتباط نیست، بلکه ابزاری برای انتقال صمیمیت و عاطفه است.
پلی میان اصفهان و خلیج فارس
فراتر از تکنیکهای نمایشی و جزئیات کارگردانی، «شرارههای شروه» حامل پیامی عمیق اجتماعی و انسانی است. اجرای این اثر در شهر اصفهان، با توجه به پیوند تاریخی و عاطفی عمیقی که میان مردم این استان و مردم جنوب وجود دارد، معنایی دوچندان پیدا میکند. اگرچه تولید این نمایش پیش از رخدادهای اخیر در جنوب کشور آغاز شده بود و همزمانی آن با این حوادث صرفاً یک تقارن زمانی است، اما اکنون اجرای آن در شرایط کنونی، به نوعی ادای احترام به مردم صبور و مقاوم جنوب تبدیل شده است.
سعید رضایی، بازیگر نقش «شیرو»، که این تجربه را نخستین حضور خود در نمایشی با لهجه بوشهری میداند، بر نقش هنر در حفظ همبستگی ملی تأکید دارد. او معتقد است هنرمندان وظیفه دارند سهم خود را در تقویت این پیوندها ایفا کنند. از سوی دیگر، پریسا کهکشپور، دیگر بازیگر نمایش، با تأکیدی بر وحدت ملی اشاره میکند که تفاوت در گویش، آیین یا فرهنگ، هرگز مانعی برای همدلی نیست؛ بلکه اتفاقاً این تفاوتهاست که زیباییهای یک خانواده بزرگ به نام ایران را میسازد. او باور دارد اگر این نمایش بتواند حتی اندکی بر شناخت متقابل و همدلی میان مردم مناطق مختلف کشور بیفزاید، به والاترین هدف خود دست یافته است.
نمایش «شرارههای شروه» تا ۲۳ مرداد در تماشاخانه ماه حوزه هنری اصفهان میزبان تماشاگرانی است که مشتاقند در آینهی هنر، چهرهای از عشق، ایثار، سادهزیستی و صمیمیت مردم جنوب را تماشا کنند؛ نمایشی که ثابت میکند زبان انسانیت، فراتر از هر لهجه و هر مرزی است
دیدگاهتان را بنویسید