اثرگذاری قهوه بر همه یکسان نیست

به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر برخی از افراد هستند که وقتی قهوه یا مواد کافئینی مصرف می کنند به سرعت سرحال و پر انرژی می شوند، بعضی ها تپش قلب گرفته و حالت تهوع به سراغشان می آید، عده ای دیگر هم هیچ تاثیری بربدنشان ندارد و گاهی حتی با خوردن یک کاپ قهوه خواب آلوده می شوند. دکتر جعفر فلاحی عضو هیأت علمی دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، درگفتگو با ما پیرامون علت چنین واکنش هایی به موضوعات جالبی اشاره کرد که در ادامه می خوانید:

-چرا اثر کافئین در افراد متفاوت است؟

کافئین یکی از ترکیبات پرمصرف در رژیم غذایی روزانه بسیاری از افراد است که عمدتاً از طریق قهوه، چای و برخی نوشیدنی‌ها دریافت می‌شود؛ با این حال، پاسخ بدن افراد به این ماده یکسان نیست و می‌تواند بر میزان هوشیاری، خواب و احساس آرامش یا بی‌قراری افراد تأثیر متفاوتی داشته باشد. پس، قطعا پاسخی که بدن افراد به کافئین نشان می دهد مثل همدیگر نیست یعنی یک اثرگذاری یکسانی ندارد. در نظر داشته باشید که سرعت متابولیسم کافئین و میزان حساسیت افراد به این ترکیب تحت تأثیرعواملی چون: ویژگی‌های ژنتیکی، سن، داروهای مصرفی و وضعیت جسمی قرار دارد و به همین دلیل، یک میزان مشخص از مصرف کافئین نمی‌تواند برای همه افراد مناسب باشد. تاکید می شود که تفاوت در اثر کافئین می‌تواند به عوامل مختلفی مرتبط باشد.

-فرایند اثر گذاری کافئین چگونه است؟

ببینید، کافئین پس از ورود به بدن در کبد متابولیزه می‌شود و سرعت این فرایند در افراد مختلف متفاوت است. ویژگی‌های ژنتیکی، سن، برخی داروها و وضعیت جسمی می‌توانند در میزان و مدت اثر کافئین نقش داشته باشند. کافئین با اثر بر گیرنده‌های آدنوزین در مغز، احساس خواب‌آلودگی را کاهش داده و موجب افزایش هوشیاری می‌شود؛ اما میزان حساسیت افراد به این ماده متفاوت است. به همین دلیل، مصرف یک مقدار مشخص از کافئین ممکن است در یک فرد مشکل خاصی ایجاد نکند، اما در فرد دیگری با علائمی مانند بی‌خوابی، بی‌قراری یا تپش قلب همراه شود.

-سن و سال هم در میزان تاثیرپذیری نقش دارد؟

بله حتما. توجه کنید که با افزایش سن، برخی فرایندهای متابولیکی و دفع مواد در بدن تغییر می‌کند و ممکن است اثر کافئین در برخی افراد طولانی‌تر شود؛ بنابراین میزان تحمل فرد نسبت به کافئین نیز می‌تواند در طول زندگی تغییر کند.

-یعنی قهوه و مواد کافئینی در سالمندان اثر بیشتری دارد؟

نه، اثرش طولانی تر است. ببینید، سالمندان به دلیل تغییرات فیزیولوژیکی بدن، نسبت به اثرات کافئین و ترکیبات قهوه حساس‌تر هستند آن هم نه در همه سالمندان. در افراد جوان به دلیل سوخت و ساز بیشتری که وجود دارد، ممکن است اثر کافئین سریعتر از بین برود. یک موضوعی را هم تاکید کنم که”توجه به واکنش بدن، نخستین گام برای مصرف آگاهانه است”. میزان تحمل یک فرد نسبت به کافئین را نمی‌توان معیار مناسبی برای فرد دیگری دانست و افراد باید ضمن توجه به توصیه‌های علمی، شرایط فردی خود را نیز در نظر بگیرند.

-بهترین زمان برای مصرف قهوه چه ساعتی است؟

کافئین می‌تواند اثرات خود را تا ۶ ساعت در بدن حفظ کند، بنابراین زمان نوشیدن قهوه اهمیت زیادی دارد. بهترین زمان برای نوشیدن قهوه یا مواد کافئینی بستگی به این موضوع دارد که چه ساعتی از خواب بیدار می‌شوند و چند ساعت یا حتی چند دقیقه بعد از بیداری نیاز دارند که هشیار باشند، اما به طور کلی معمولا ۱ ساعت قبل از شروع حرفه‌ای کار و فعالیت بهتر است مصرف شود. اگر هم بخواهیم در شب بیدار بمانیم که بهتر است یک ساعت پیش از زمان خواب، قهوه بنوشیم. در سالمندان نیز بین ساعت ۹ صبح تا ۲ بعدازظهر توصیه می شود زیرا خوردن قهوه بعد از این ساعات ممکن است باعث اختلال خواب شبانه آن ها شود.

– و مصرف کافئین در بیماران خاص چگونه باید باشد؟

در این خصوص نمی توان نسخه واحدی را تجویز کرد بنابراین افرادی که به بیماری زمینه‌ای مبتلا هستند و داروی خاصی مصرف می‌کنند یا شرایط جسمی ویژه‌ای دارند، بهتر است برای تعیین میزان مناسب مصرف کافئین با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. تاکید می شود که اثر کافئین در همه افراد یکسان نیست و توجه به ویژگی‌های فردی و پیام‌های بدن می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر و متناسب‌تر الگوی مصرف این ماده کمک کند.