شیوع طاعون از شایعه تا واقعیت
به گزارش سرویس اقتصاد پایگاه خبری سپاهان خبر در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با فشارهای تورمی و پیامدهای یک شرایط جنگی روبه‌رو است، هر اقدامی که بتواند حتی بخشی از هزینه‌های زندگی خانوارها را کاهش دهد، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. طرح “تورم صفر” شهرداری تهران که به تازگی اجرایی شده، از همین منظر قابل توجه است. طرحی که از هفتم مهرماه آغاز شده و قرار است قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی را برای شش ماه ثابت نگه دارد. برنج، گوشت، روغن، شکر، حبوبات، ماکارونی، سویا و خرما از جمله کالاهای این سبد هستند و قرار است از آبان‌ماه مرغ، رب و پنیر نیز به آن اضافه شود. این کالاها در میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند عرضه می‌شوند و امکان خرید غیرحضوری نیز پیش‌بینی شده است.
اهمیت چنین طرحی را باید در متن شرایط اقتصادی کشور فهم کرد. وقتی تورم به سطحی می‌رسد که قیمت کالاهای خوراکی با سرعت زیادی تغییر می‌کند، مساله برای خانوار دیگر صرفا کاهش قدرت خرید نیست بلکه دشوار شدن برنامه‌ریزی برای ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی است. در چنین وضعیتی، تثبیت قیمت بخشی از کالاهای ضروری می‌تواند برای خانواده‌ها یک حاشیه امن هرچند محدود ایجاد کند. آخرین داده‌های منتشرشده درباره شهریورماه نیز از ادامه فشار شدید قیمتی حکایت دارد و تورم خوراکی‌ها در سطح بسیار بالایی قرار گرفته است.
در شرایط عادی ممکن است درباره مداخله دولت یا مدیریت شهری در بازار بحث‌های مختلفی مطرح شود، اما در شرایط ویژه اقتصادی کشور و فشارهای ناشی از جنگ، ضرورتِ تدبیر و اجرای سیاست‌های حمایتی را افزایش داده است. در چنین فضایی نمی‌توان از خانواری که هر روز با افزایش هزینه مواد غذایی، حمل‌ونقل و سایر نیازهای ضروری مواجه است انتظار داشت که صرفا با توصیه‌های اقتصادی، خود را با شرایط وفق دهد. سیاستگذار باید بخشی از فشار را مستقیما از دوش مردم بردارد و اجازه ندهد هزینه چالش‌های بزرگ‌تر، تماما به سفره خانوار منتقل شود. نکته مثبت دیگر در این طرح، تلاش برای حذف بخشی از واسطه‌ها است. شهرداری اعلام کرده است که خرید مستقیم از تولیدکنندگان، خرید قراردادی و عرضه مستقیم کالا را دنبال می‌کند. همچنین در فروشگاه‌های شهروند، کاهش بخشی از سود بازرگانی برای هزاران قلم کالا در نظر گرفته شده است.
اگر این سازوکارها با شفافیت و نظارت مناسب اجرا شوند، می‌توانند فاصله میان قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده را کاهش دهند و بخشی از هزینه اضافی زنجیره توزیع را حذف کنند. البته “تورم صفر” را نباید با مهار ریشه‌های تورم اشتباه گرفت. تثبیت قیمت چند قلم کالا نمی‌تواند به‌تنهایی جایگزین سیاست‌های پولی، مالی، تولیدی و ارزی شود. همچنین تداوم چنین طرحی نیازمند منابع مالی پایدار و نظارت دقیق است تا با کمبود کالا، توزیع ناعادلانه یا ایجاد بازارهای غیررسمی مواجه نشود. بنابراین ارزش اصلی طرح را باید در نقش حمایتی آن و نه ادعای حل کامل مساله تورم دید. با این حال، در شرایطی که فشار اقتصادی با یک وضعیت جنگی و محدودیت‌های ناشی از آن همراه شده است، اصل حمایت مستقیم از معیشت مردم ضرورتی انکارناپذیر است. جامعه‌ای که درگیر بحران‌های بزرگ ملی است، به سیاست‌هایی نیاز دارد که نتیجه آنها در زندگی روزمره مردم قابل لمس باشد.
اگر یک مادر بتواند بخشی از مواد غذایی مورد نیاز خانواده را با قیمت ثابت تهیه کند، اگر یک خانوار بتواند هزینه سبد ضروری خود را برای چند ماه بهتر پیش‌بینی کند و اگر فاصله قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده کاهش یابد، اینها حتی اگر تورم را از ریشه درمان نکنند، می‌توانند بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهند. در نهایت، مهم‌ترین ویژگی طرح “تورم صفر” را باید در همین نگاه جست‌وجو کرد: در شرایط دشوار امروز، مردم بیش از هر زمان دیگری به اقداماتی نیاز دارند که بخشی از بار اقتصادی بحران را از دوش آنها بردارد. حمایت از سفره مردم نباید به یک شعار محدود شود بلکه باید به مجموعه‌ای از اقدامات عملی، قابل سنجش و مستمر تبدیل شود. تجربه تهران، اگر با شفافیت، نظارت و تامین مالی پایدار همراه باشد، می‌تواند نمونه‌ای از همین رویکرد باشد. رویکردی که در آن مدیریت شهری فقط مسوول خیابان و حمل‌ونقل نیست، بلکه در روزهای سخت، خود را در برابر کیفیت زندگی شهروندان نیز مسوول می‌داند.
دیدگاهتان را بنویسید