شایعات اتمی و هنر مدیریت سلامت روان

شرایط کنونی منطقه و جنگ تحمیلی اخیر علیه کشورمان که همچنان در برخی نواحی جنوبی شاهد آن هستیم، رونق بیشتری به بازار انتشار اخبار زرد داده است. “احتمال حمله اتمی به ایران”، یکی از آن موارد است که اگرچه صرفا با هدف بازی های روانی از سوی دشمنان آمریکایی صهیونیستی بیان می شود اما بخواهیم یا نخواهیم بر افکار عمومی جامعه تاثیر گذار است. از این روی به نظر می رسد بهتر است در مواجه با چنین ترفندهای خصمانه ای، فارغ از ابعاد سیاسی و نظامی، با نگاهی روانشناسانه، به جای خودداری از صحبت پیرامون آن، مشاوره های روان درمانی جمعی انجام شود آن هم توسط متخصصان و پزشکان این حوزه.

به گزارش سرویس سلامت پایگاه خبری سپاهان خبر بی شک هنگامی که آگاهی بخشی صحیح و اطلاعات علمی جای خود را به اظهار نظرهای کوچه بازاری و اینستاگرامی بدهد، حتی اگرعملی شدن این نوع ادعاها صفر هم باشد، باز وحشت و اضطراب فضای روانی کشور را احاطه می کند، آن وقت شاید در پسا جنگ، برای پیشگیری از شیوع فلان پدیده خیلی دیرشده باشد.

باید با مردم درباره بازی های روانی مانند:” احتمال حمله اتمی علیه ایران”، حرف زد تا بلندگوهای تبلیغاتی دشمنان بیش از این مجال تاخت و تاز پیدا نکنند. باید در مواجه با بعضی از جنبه های مدیریت بحران تغییر تاک تیک صورت گیرد و با واکنش های آگاهانه، برای شهروندان اقناع سازی انجام شود، آن وقت است که توصیه های مسئولان از جمله مدیر کل دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت می تواند در جامعه اثرگذار شود و مردم با خیال آسوده به زندگی روزمره شان بپردازند.

دکترمحمدرضا شالبافان که البته او نیز با تاکید بر رعایت یک سری از ملاحظات، حاضر شد در این باره با ما گفتگو کند در پاسخ به اینکه” در شرایط ملتهبی که ناشی از موقعیت جنگی و شایعات حمله اتمی است، چگونه به آرام سازی بُعد روانی جامعه کمک کنیم؟”، بیان داشت: طبیعتا در شرایط بحرانی، وضعیت غیر قابل پیش بینی است و غیرقابل پیش بینی بودن هم، ممکن است با یکسری از اخبار تشدید شود و خبرهای ناامید کننده منتشر شود، نکته مهم این است که افراد بفهمند این غیرقابل پیش بینی بودن خودش یکی از ویژگی های بحران است پس به دنبال پیش بینی یک سری از اتفاقات نروند.

تاکید مدیر کل دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت بر این بود: رسانه ها توجه شهروندان را به این نکته مهم جلب کنند که، ” باید در حالا و اکنون زندگی کرد، یعنی فعلا برای اتفاقی که نیفتاده نگران نباشند”.
وی به مردم هم توصیه کرد، تا جایی که ممکن است روتین های زندگیشان را داشته باشند مثلا در شرایط جنگی و بحرانی نیز به موقع بخوابند و به موقع بیدار شوند. نه تنها به دنبال پیش بینی اتفاقات غیر قابل پیش بینی نباشند حتی اخبار را هم به طور مکرر پیگیری نکنند.
به گفته شالبافان، در اوج بحران ها باید فقط دو بار در روز( به مدت ۱۵ دقیقه) اخبار را رصد کرد، او خاطرنشان کرد: دراکنون زندگی کنید و اخبار را هم درحد رفع نیازهای روزمره دنبال کنید، دنبال احتمالات عجیب و غریب نروید. این استرس ها با رعایت نکاتی که گفته شد تا اندازه ای قابل کنترل است.

صحبت های این مقام مسئول در وزارت بهداشت اگر چه مفید و موثر است، با این حال به اعتقاد نگارنده، اینکه متولیان امر چه در حوزه علوم سیاسی-دفاعی- امنیتی و چه در بخش های گوناگون علوم رفتاری- بهداشتی و سلامت همچنین اهالی خبر و رسانه، بتوانند با پردازش مناسب و به موقع، دلهره و نگرانی های جمعی را کاهش دهند، خالق شاهکاری اجتماعی خواهند بود. بپذیریم که رویه سکوت در معرکه های حساس، ثمره ای جز تشدید استرس همگانی ندارد. بنابراین هریک از ما در وضعیت فعلی کشور موظف به صحبت پیرامون موضوعاتی هستیم که شاید به نظرمان نباید راجعش گفتگو کرد، چراکه اکنون دیگر، باز نشدن مسائل اینچنینی به معنای رعایت برخی مصالح نیست و صرفا نشانه ضعف در دانش مدیریت بحران و آگاهی بخشی عمومی است.