لزوم اتخاذ مواضع محکم در برابر هتک حرمت به قرآن و مساجد
مدتی پیش گزارشی در «عصر ایران» با عنوان «موج برکناری زنان متخصص در میراث فرهنگی ایران» منتشر شد؛ گزارشی که به برکناری سه مدیر زن میپرداخت: عاصفه بدر، مدیر کاخموزه چهلستون؛ فریبا خطابخش، مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان و عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل.
به گزارش سرویس میراث و گردشگری پایگاه خبری سپاهان خبر و به نقل از عصر ایران هر سه مدیر از چهرههای توانمند و کارآمد میراث فرهنگی بودند که بهطور ناگهانی برکنار شدند، بیآنکه دلیل مشخصی برای برکناریشان اعلام شود. با این حال، همان زمان تحقیقات «عصر ایران» نشان میداد که این برکناریها احتمالاً به دلیل مخالفتهای جدی این سه مدیر با اجرای پروژههای ضدمیراثی در محدوده آثار ثبتشده جهانی بوده است.
در پی انتشار این گزارش، ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان نسبت به آن واکنش نشان داد و جوابیهای برای «عصر ایران» ارسال کرد. این جوابیه بدون کموکاست در همین صفحه منتشر شده و در ادامه نیز پاسخ «عصر ایران» به آن آمده است؛ پاسخی که نشان میدهد جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان سرشار از ادعاهای نادرست، پنهانکاری و وارونهنمایی حقیقت بوده است.
تأکید بر شایستهسالاری؛ تغییرات مدیریتی در میراث فرهنگی اصفهان بر اساس تخصص و نیاز به تحول
در پی انتشار یادداشتی در پایگاه خبری عصر ایران در خصوص تغییرات مدیریتی اخیر در اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان، ضمن قدردانی از دغدغهمندی رسانهها نسبت به حوزه میراث فرهنگی، لازم است نکات زیر جهت تنویر افکار عمومی و شفافسازی مبنای این تغییرات اعلام گردد: تصمیمات اتخاذ شده حدود ۲ ماه قبل در سطح مدیریت استان، مطابق با سیاستهای کلان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور، بر مبنای اصل شایستهسالاری و نیازمندیهای راهبردی استان صورت پذیرفته است. انتصابات جدید نه تنها بر اساس شایستگی صورت گرفته، بلکه به منظور تقویت حوزههای حیاتی با حضور چهرههای متخصص و با سوابق اجرایی مرتبط صورت پذیرفته است:جواد رحمتی (جایگزین فریبا خطابخش): ایشان کارشناس ارشد مرمت هستند و سابقهای طولانی و درخشان در مدیریت این حوزه دارند. سوابق برجسته ایشان شامل مدیریت محور فرهنگی تاریخی اصفهان (به مدت ۵ سال) که میدان امام (ره) جزو آن بوده و همچنین ریاست مرکز آموزش عالی نقش جهان (به مدت ۱۱ سال) است. این تجربه در مرمت و آموزش، جایگاهی کلیدی برای اداره بافتهای تاریخی محسوب میشود.
فریبا خطابخش (ارتقاء و انتصاب جدید): سرکار خانم فریبا خطابخش که پیش از این به عنوان مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان ایفای نقش نمودهاند، اکنون به عنوان رئیس اداره بافتها و بناهای تاریخی استان اصفهان منصوب شدهاند که این انتصاب، به منزله ارتقاء و ارج نهادن به خدمات ایشان است تا تجربه ارزشمند خود را در سطح وسیعتری از بافتهای تاریخی استان به کار گیرند. شایان ذکر است که ایشان به مدت ۱۴ سال در سمت مدیریت پایگاه میراث جهانی فعالیت داشتهاند، در حالی که استاندارد دوره مدیریت حداکثر ۴ سال تعریف شده است؛ تداوم مدیریت بیش از حد در یک پست میتواند خلاقیت و نگاه تحولی را در آن حوزه کاهش دهد.
مصطفی هادی پور (جایگزین عاطفه بدر): ایشان که اکنون به عنوان مدیر کاخ موزه چهل ستون معرفی شدهاند، دارای دکتری معماری و رزومه اجرایی قوی از جمله معاونت میراث فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری، مسئول دفتر فنی اداره کل و مشاور مدیرکل در رزومه کاری خود هستند. تخصص و اشراف ایشان به مدیریت فنی و اجرایی، عامل انتخاب ایشان برای اداره یکی از موزههای شاخص استان بوده است.
این تغییرات، نمونه بارز بهکارگیری نیروهای متخصص و مجرب در پستهای کلیدی است.
ادعای مطرح شده مبنی بر ارتباط این تغییرات با جنسیت مدیران سابق، قویاً تکذیب میگردد. تغییرات در تمامی سطوح سازمان، یک رویه کاملاً طبیعی و مستمر است که بر اساس ارزیابی عملکرد و نیاز به بازنگری ساختاری صورت میگیرد.
انتشار اکاذیب و ادعاهای بدون پشتوانه در این خصوص، فاقد هرگونه مستندات لازم و وجاهت قانونی است و نفیکننده خدمات ارزشمند همکاران سابق نمیباشد. از زحمات تمامی مدیران سابق، اعم از بانوان محترم و همکاران خدوم دیگر، کمال قدردانی را داریم و حضور و مشارکت آنان در سطوح مختلف سازمانی همواره مورد احترام و تأکید بوده است.
در راستای شفافسازی کامل، به استحضار میرساند که هیچگونه اختلاف فنی و اجرایی با پیمانکار پروژه شیخ لطف الله وجود نداشته است؛ تصمیمات بر اساس مصوبات شورای فنی صندوق احیا و مربوط به سه سال پیش بوده و ارتباطی با مسائل روزمره اجرایی پیمانکاران و مدیران ندارد.
استان اصفهان، به عنوان قلب تپنده میراث فرهنگی کشور، نیازمند انسجام بیشتر و روح تازه و فعال با ظرفیت بالا برای مواجهه با چالشهای پیش رو است. این تغییرات با هدف تقویت نقاط قوت و رفع چالشهای موجود، با رویکردی تحولآفرین برنامهریزی شده است: هدف اصلی، سرعت بخشیدن به فرآیندهای اداری و اجرایی به ویژه در حوزه مرمتها، توسعه زیرساختهای گردشگری و حمایت از صنایع دستی است.
انتصاب مدیران جدید به منظور ایجاد همافزایی حداکثری میان سه رکن میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی صورت گرفته است تا این سه حوزه به صورت یکپارچه، توسعه استان را رقم بزنند.
در پایان، از رسانهها انتظار داریم پیش از انتشار هرگونه تحلیلی که شائبهبرانگیز است، با استعلام مستقیم و مراجعه به مراجع رسمی، از صحت و سقم اطلاعات اطمینان حاصل نمایند تا از انتشار مطالب غیردقیق که شایسته حوزه میراث فرهنگی کشور نیست، اجتناب شود.
جوابیه عصر ایران به جوابیه اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان
در این جوابیه، یک ادعای نادرست مطرح شده که احتمالا عمدا قصد فریب افکار عمومی را داشتهاند. با توجه به اصل «یک ادعای نادرست میتواند مبنای رد همه ادعاها باشد»، کل جوابیه زیر سؤال میرود. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که احتمالاً این جوابیه چندان از صحتوسقم کافی برخوردار نیست و بر پایه پنهانکاری نوشته شده و شهامت گفتن حقیقت در آن وجود نداشته است. اما بپردازیم به خود جوابیه.
در جوابیه آمده که تغییرات مدیریتی در میراث فرهنگی اصفهان، بر اساس تخصص، نیاز به تحول، و با تأکید بر شایستهسالاری انجام شده است. اینکه واقعاً چنین بوده یا نه، را آینده مشخص خواهد کرد. اینکه یک مدیر جدید، چون مدیرکل او را فردی شایسته بداند، بهتنهایی به معنای شایستهسالاری نیست؛ بلکه مجموعه عملکرد او و اقداماتی که انجام خواهد داد، میتواند شایستگی را اثبات کند. با این حال، بخشی از شناخت شایستهسالاری، مبتنی بر پرونده و گذشته کاری یک فرد است؛ موضوعی که در این جوابیه به آن میپردازیم.
در جوابیه گفته شده جواد رحمتی که اکنون جایگزین خانم فریبا خطابخش بهعنوان مدیر پایگاه میراث جهانی نقشجهان شده است، کارشناسی ارشد مرمت دارد و سابقهای طولانی و درخشان در مدیریت این حوزه داشته است. اینکه ایشان دقیقاً کجا را مرمت کردهاند و سوابق درخشانشان در حوزه مرمت چیست را بهدرستی نمیدانیم، اما سوابقی که در این جوابیه بهعنوان «سوابق برجسته» مطرح شده، شامل مدیریت «محور فرهنگیـتاریخی اصفهان» به مدت پنج سال بوده است.
حدود ۲۰ سال پیش، در طبقه دوم سردر قیصریه (همان ساختمانی که اکنون در اختیار کلانتری است) مجموعهای با عنوان «محور فرهنگیـتاریخی» ایجاد شد که گفته میشود آقای رحمتی مدیریت آن را برعهده داشته است. بنا بر ادعای برخی افراد، حدود پنج سال هم فعالیت داشت؛ اما در نهایت منحل شد و آن فضا به کلانتری واگذار شد. همین مسئله میتواند نشاندهنده ناموفق بودن آن پروژه باشد. بنابراین ظاهراً اینجا خبری از سوابق «درخشان» وجود ندارد.
در ادامه آمده است که آقای رحمتی ریاست «مرکز آموزش عالی نقشجهان» را به مدت یازده سال هم برعهده داشتهاند. پس از منحل شدن مجموعه محور فرهنگیـتاریخی، مرکزی با عنوان «مرکز آموزش عالی نقشجهان» راهاندازی شد که گفته میشود آقای رحمتی در آن نیز مسئولیت داشتهاند. اما این مرکز هم از نظر علمی و آموزشی جایگاه مشخص و قابل دفاعی نداشت؛ حتی برخی میگفتند بار علمی ندارد و در نهایت منحل شد و بسته شد. ظاهراً سوابق درخشان آقای رحمتی به تعطیلی و منحل شدن دفاتر و مراکزی منجر شده که کارآمدی کافی را نداشتهاند.
در جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی استان آمده است: «این تجربه در مرمت و آموزش، جایگاهی کلیدی برای اداره بافتهای تاریخی محسوب میشود.» امیدواریم این تجربه، بافت تاریخی اصفهان و میدان نقش جهان را هم منحل و تعطیل نکند. همچنین بنا به گفته کارشناسان میراث فرهنگی اصفهان، آقای رحمتی پس از منحل شدن مرکز آموزش عالی نقشجهان، حدود دوازده سال هیچ قرارداد یا سابقه همکاری با ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان نداشتهاند.
اما برسیم به ادعای نادرست جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی که حتی نمیتوانند آن را حاشا کنند. در جوابیه آمده است که خانم فریبا خطابخش «ارتقا و انتصاب جدید» داشتهاند. گفته شده ایشان که پیش از این بهعنوان مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقشجهان ایفای نقش میکردند، اکنون با عنوان «رئیس اداره بافتها و بناهای تاریخی استان اصفهان» منصوب شدهاند و این انتصاب بهمنزله ارج نهادن به خدمات ایشان است. این یک ادعای نادرست است.
خانم فریبا خطابخش یکی از بهترین کارشناسان ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان است و سالها پیش با پست سازمانی «رئیس گروه حفظ و احیاء بناها و محوطههای تاریخی اصفهان» منصوب شده بود. ایشان با حفظ همان پست سازمانی، مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقشجهان هم شده بود. درواقع «رئیس گروه حفظ و احیاء بناها و محوطههای تاریخی اصفهان» همان «رئیس اداره بافتها و بناهای تاریخی استان اصفهان» است. چارت مدیریتی در ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان به این شکل است که معاونت میراث فرهنگی، زیرگروهها یا اداراتی دارد و هر یک از این زیرگروهها دارای رئیس هستند که بر زیرمجموعههای خود مدیریت میکنند.
رئیس گروه یا اداره حفظ و احیاء بناها و محوطههای تاریخی اصفهان هم زیرگروه دیگری با عنوان «گروه بررسی طرحهای توسعه شهری» دارد. تمام طرحهای تفصیلی، هادی و جامع در این گروه بررسی و پیگیری میشود و همچنین استعلامات کل استان مخصوصا در حوضه بافت تاریخی هم توسط همین گروه پاسخ داده میشود. بنابراین این گروه میتواند زیرمجموعه اداره یا گروه حفظ و احیا محسوب شود.
درواقع ادارهکل میراث فرهنگی استان اصفهان با تغییر نام پست سازمانی، مسئولیت خانم خطابخش را دوباره به او ابلاغ کرده است؛ درحالیکه او پیش از این نیز با پست سازمانی «رئیس گروه حفظ و احیاء بناها و محوطههای تاریخی اصفهان»، عملاً رئیس بافتهای تاریخی و بناهای تاریخی اصفهان بوده است.
این بدان معناست که با برداشتن ایشان از میدان نقشجهان، هیچ پست سازمانی جدیدی یا مسئولیت تازهای به ایشان داده نشده و ایشان همانطور که قبلاً رئیس گروه حفظ و احیاء بناها و محوطههای تاریخی اصفهان بودند حالا با تغییر نام رئیس اداره بافتها و بناهای تاریخی اصفهان شدهاند و همچنان در همان سمت باقی ماندهاند. یعنی در واقع انتصاب جدیدی صورت نگرفته و ارتقایی هم به ایشان داده نشده است و فقط با ابلاغیه جدید ایشان ظاهرا به سر پست سازمانی قبلی خود بازگشتهاند. بنابراین احتمالا از حکم قبلی، بهمنظور فریب افکار عمومی و رسانه در این جوابیه سوءاستفاده شده است؛ اقدامی ناپسند که مصداق ادعای نادرست محسوب میشود.
طبق جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی، خانم فریبا خطابخش به مدت چهارده سال در سمت مدیریت پایگاه میراث جهانی نقشجهان فعالیت میکردهاند. البته ما نمیدانیم طبق کدام استاندارد مدیریتی باید مدیریت ایشان حداکثر چهار سال تعریف میشده است. در تمام دنیا مدیرانی که کارشان را بهنحو احسن انجام میدهند، سالهای سال به کارشان ادامه میدهند و حتی مدیران آینده را تربیت میکنند. مثلاً مدیر موزه لوور در فرانسه بیش از بیست سال در این سمت باقی ماند. بنابراین استانداردی به نام «استاندارد چهارساله» در مدیریت وجود ندارد و ظاهراً زاده تخیل کارکنان ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان است.
اما برسیم به خانم عاصفه بدر، مدیر کاخموزه چهلستون که بهتازگی برکنار شده است و در جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی با نام «عاطفه بدر» معرفی شده؛ یعنی ظاهراً مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان حتی نمیداند نام ایشان عاصفه است نه عاطفه.
درباره چرایی برکناری ایشان، و اینکه آیا ایشان هم فرد متخصصی بودهاند یا اکنون «ارتقا» پیدا کردهاند، در جوابیه هیچ توضیحی داده نشده است. به همین دلیل لازم است در این جوابیه عصر ایران، درباره سرنوشتی که پس از تغییرات و رفتن ایشان از باغموزه جهانی کاخ چهلستون رخ داده، توضیحاتی بدهیم تا افکار عمومی هم بدانند حتی اگر یک مدیر کارش را شایسته و درست انجام دهد، چه سرنوشتی خواهد داشت.
پست سازمانی خانم بدر «رئیس گنجینه چهلستون» است؛ یعنی در واقع ایشان الان باید در موزه کاخموزه چهلستون باشند، اما نیستند. پس از تحویل امور به مدیر جدید، مدتی در ادارهکل میراث فرهنگی بلاتکلیف بودند؛ چند روزی حتی جای مشخصی برای نشستن نداشتند. حتی زمانی که از معاون میراث فرهنگی استان اصفهان پرسیده بودند «من باید چه کار کنم؟» پاسخ روشنی نگرفتند و فقط گفته بودند «فعلاً همینجا باشید». حتی یک میز و صندلی برای اینکه جایی بنشینند در اختیارشان قرار داده نشده بود. رفتاری بسیار سنگین و توهینآمیز با ایشان رخ داد؛ و این همان برخوردی است که ظاهراً با شایستگان و شایستهسالاران انجام میشود.
پس از آن، با پیشنهاد برخی کارکنان ادارهکل میراث فرهنگی، به بخش برنامهریزی و سرمایهگذاری منتقل شدند. یعنی کسی که تخصصش موزه و موزهداری است و مرمت خوانده، حالا باید در بخش برنامهریزی و سرمایهگذاری کار کند؛ آن هم بهناچار و برخلاف میل خودش، چون دیگر جایی در سازمان برای او در نظر گرفته نشده بود. این است نشانه شایستهسالاری که ادارهکل میراث فرهنگی از آن صحبت میکند.
خانم بدر یکی از بهترین کارشناسان میراث فرهنگی ایران است. ایشان در دوره مدیریت خود در کاخموزه چهلستون دستاوردهای بسیار بزرگی داشته و هر سال مقام اول یا دوم موزههای ایران را به دست آورده است که در اغلب مواقع هم مقام اول بودهاند. به گواه کارشناسان میراث فرهنگی، شخصی با دانش و کوشایی خانم بدر در کل بدنه سازمان میراث فرهنگی ایران بهسختی پیدا میشود. در دوره مدیریت ایشان در باغموزه کاخ چهلستون بود که چهلستون در فهرست میراث جهانی هم ثبت شد. در این سالها پروژههای بسیار زیادی در چهلستون انجام شده است؛ از مرمت بام و پوششها گرفته تا تزیینات معماری، ساماندهی فضاها، باغ، و حتی بخشهای خدماتی. حجم کار انجامشده بهقدری زیاد است که قابل انکار نیست.
درباره برکناری خانم بدر، عضو افتخاری و دائمی ایکوم ایران پیامی برای عصر ایران ارسال کرده که عیناً آن را اینجا منتشر میکنیم:
«اینجانب محیط طباطبایی، کارشناس میراث فرهنگی و عضو افتخاری دائمی کمیته اجرایی ایکوم ایران هستم. پیشتر دیدگاه خود را درباره تغییرات مدیریتی صورتگرفته در برخی موزهها، از طریق اینستاگرام مطرح کردهام. با این حال، برکناری خانم عاصفه بدر، مدیر کاخموزه چهلستون اصفهان، موضوعی نیست که بتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد؛ چرا که ایشان طی چند سال گذشته، رشد و ارتقای قابلتوجهی را برای این مجموعه رقم زدند. نتیجه این تلاشها نیز روشن است: چهلستون امسال با نظر داوران، در فهرست موزههای برتر کشور قرار گرفت. این موفقیت، حاصل روندی چندساله است که در نهایت، چهلستون را بهعنوان یک موزه نمونه و برگزیده در میان موزههای اصفهان و حتی در میان مجموعههای میراث جهانی مطرح کرده است».
اما مدیریت جدید ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان ــ که اساساً ادعا میکند به شایستهسالاری فکر میکند ــ ایشان را برکنار کرده و شخص دیگری را که مدتی در ادارهکل میراث فرهنگی چهارمحالوبختیاری فعالیت میکرده، جایگزین ایشان کرده است.
در حال حاضر آقای مصطفی هادیپور جایگزین خانم بدر شدهاند. گفته شده ایشان دکترای معماری دارند و ما از ادارهکل میراث فرهنگی میخواهیم مدرک دکترای معماری ایشان را منتشر کند و بگوید این مدرک را از کدام دانشگاه گرفتهاند تا امکان استعلام لازم فراهم شود. از رزومه اجرایی قوی ایشان بهعنوان معاونت میراث فرهنگی استان چهارمحالوبختیاری یاد شده، اما بهتر است خود دوستان از کارکنان ادارهکل میراث فرهنگی چهارمحالوبختیاری درباره فعالیتهای ایشان سؤال کنند و ببینند تا چه اندازه این پست را قوی و کارآمد پیش بردهاند. ما در این جوابیه قصد اظهار نظر بیشتر از این نداریم و داوری درباره مدیر جدید کاخموزه چهلستون را به رسانههای دیگر و بازرسی وزارت میراث فرهنگی کشور واگذار میکنیم.
نکته جالب درباره آمدن آقای هادیپور به ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان، انتقالی ایشان از چهارمحالوبختیاری به اصفهان است. معمولاً این انتقالیها بهسختی انجام میشود و افراد با دشواریهای زیادی موفق به انتقال از یک حوزه سازمانی به حوزه دیگر در استانی دیگر میشوند. هرچند این کار برای خانمها با تغییر محل خدمت همسرشان بهراحتی انجام میشود، اما برای آقایان بسیار دشوار است. اینکه چطور آقای هادیپور موفق شدهاند ناگهان از ادارهکل میراث فرهنگی چهارمحالوبختیاری به ادارهکل میراث فرهنگی استان اصفهان منتقل شوند، سؤالات بیشماری ایجاد میکند که امیدواریم پاسخ لازم درباره آن داده شود.
همانطور که در ابتدای این جوابیه هم گفته شد، از آنجایی که ابلاغ پست سازمانی قبلی خانم خطابخش ــ که در این جوابیه بهعنوان ارتقا از آن یاد شده ــ یک ادعای ناردست است، میتواند کل این جوابیه را زیر سؤال ببرد. از نظر ما جوابیه ادارهکل میراث فرهنگی استان اصفهان صحتوسقم کافی ندارد و بهتر است بهجای پرداختن به روشهای ناپسند، شهامت گفتن حقیقت را آنطور که هست داشته باشند.
همچنین این را بدانند که عصر ایران، ادارهکل میراث فرهنگی اصفهان را زیر نظر دارد و ما تقریباً از تمام اتفاقات گذشته و کسانی که قصد دارند برخلاف اندیشه میراث فرهنگی اقداماتی در جهت توسعه گردشگری در اصفهان انجام دهند، بهخوبی آگاهیم و منتظریم آنها به صحنه بیایند تا حقیقت هر چه زودتر آشکار شود.
دیدگاهتان را بنویسید