تفاهمنامه زمانی ارزش دارد که تامینکننده منافع و امنیت ملی ما باشد
با آغاز تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به تمامیت ارضی و حاکمیت ایران، طبق وعده صادق رهبری شهید جمهوری اسلامی، دامنه جنگ به پایگاههای آمریکا در کشورهای منطقه کشیده شد. پس از آغاز حملات آمریکایی – صهیونی جمهوری اسلامی ایران پایگاههای امریکا در بحرین، کویت، کردستان عراق، اردن و عربستان را هدف قرار داد. تحولات نظامی اخیر در پی رویارویی گسترده و تحمیلی محور آمریکایی-صهیونی با جمهوری اسلامی ایران کلیت ساختار امنیت اقتصادی جهان را وارد مرحلهای تازه کرده است. منطقه خلیج فارس که همواره به عنوان قلب تپنده انرژی جهان شناخته میشد، اکنون به کانون بحران تبدیل شده است. با به چالش کشیدن ثبات اقتصادی بینالمللی، امنیت انرژی اکنون اهمیت زیادی پیدا کرده است زیرا بستن تنگه هرمز، به عنوان گذرگاه عبور نزدیک به ۲۵ درصد از تجارت جهانی نفت، بازار جهانی انرژی را هدف قرار داده است. اختلال در عبور ۲۰ درصد از سوخت جت و ۱۰ درصد گازوئیل جهان، به معنای فلج شدن صنعت هوانوردی و لجستیک جادهای در مقیاسی جهانی است.
به همین دلیل کشورهای صادرکننده نفت در منطقه با مشکل تولید و ذخیره مواجه هستند. باید گفت در صورت ادامهدار شدن جنگ، وضعیت اقتصادی بدی در انتظار کشورهای منطقه خواهد بود. در پی حمله ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه خلیج فارس، شرکت گلف کیستون بهطور موقت عملیات تولید نفت در میدان نفتی شیخان واقع در منطقه کردستان عراق را به حالت تعلیق درآورد. پالایشگاه رأس تنوره در آرامکو نیز صبح دوشنبه، رسماً تعطیل شد. ادامه توقف فعالیت آرامکو، اوضاع اقتصادی عربستان را با چالشهای جدی مواجه میکند. توقف فعالیت در پالایشگاه الاحمدی کویت و تعطیلی میدان نفتی شیخان در اقلیم کردستان عراق نیز اعلام شده است. تخلیه نیروهای متخصص و توقف چرخهای تولید در این تأسیسات، هزینههایی فراتر از خسارات مادی بر بدنه اقتصادهای متکی به نفت وارد آورده و اعتماد سرمایهگذاری را برای میانمدت از بین برده است.
قطر یکی از بزرگ ترین تولید کنندگان و صادر کنندگان گاز مایع در جهان است و ارزیابی ها نشان می دهد که تولید این حامل انرژی از دو تاسیسات گازی «راس لفان» و «مسیعید» تقریبا به صفر رسیده است. برخی گزارش ها دلیل توقف تولید گاز قطر را وارد شدن احتمالی خسارت به تاسیسات گازی این کشور عنوان می کنند و این در حالی است که اصلی ترین دلیل توقف تولید گاز قطر عدم توانایی این کشور در ذخیره سازی گاز طبیعی مایع شده در نبود امکان انتقال آن به بازار جهانی است. رژیم اسرائیل نیز به طور موقت میدان گازی غولپیکر لویاتان و سایر داراییهای فراساحلی خود را به دستورهای امنیتی مرتبط با همان درگیری تعطیل کرده و عرضه به مصر و اردن را کاهش داده است. این میدانها از نظر جهانی به بزرگی قطر نیستند، اما در واقع بزرگ هستند و اهمیت دارند.
باید گفت هرگونه هدف قرار گرفتن زیرساختهای کلیدی تولید و صادرات نفت در منطقه خلیج فارس میتواند به سناریوی اختلال جدی در عرضه جهانی منجر می شود. با افزایش تنشها در خاورمیانه، قیمت نفت جهانی به ۸۰ دلار رسید و قیمت گازوییل ۲۰درصد و قیمت گاز در هاب اروپا ۲۵ درصد افزایش پیدا کرد. همچنین قیمت بنزین در آمریکا به بیش از ۳ دلار رسید و کارشناسان بر این باورند این روند با ادامهدار شدن درگیریها افزایش پیدا خواهد کرد.علاوه بر این بیش از نیمی از شرکتهای بیمه دریایی جهانی بیمه خطرات جنگی برای کشتیهایی را که وارد آبهای خلیج میشوند، متوقف خواهند کرد که همین امر منجر به افزایش قیمت نفت خواهد شد. عبور بهای نفت برنت از آستانه روانی ۸۰ دلار، نشانهای آشکار از یک تغییر پارادایم در بازار است. به این معنا که مدیریت قیمتها از اختیار معاملهگران سنتی خارج شده و اکنون تحت فرمان متغیرهای سیاسی و نظامی قرار گرفته است.
همه اینها تحت یک بحران بزرگتر با محوریت تنگه هرمز اتفاق میافتد، جایی که ترافیک کشتیرانی به دلیل هشدارهای ایران و حملات واقعی به تانکرها کاهش یافته است. این آبراه تقریباً ۲۰٪ از نفت روزانه جهان را مدیریت میکند. همچنین بخش زیادی از صادرات LNG قطر از این آبراه عبور میکند. با کاهش عمده ترافیک، حتی محمولههایی که میتوانند با خیال راحت حرکت کنند در بندر گیر افتادهاند. شوکهای عرضه به ندرت به صورت جداگانه عمل میکنند. وقتی یک بخش از سیستم تحت فشار یک چاقوی ژئوپلیتیکی قرار میگیرد، تنگناهای مرتبط همه چیز را تحت فشار قرار میدهند. این یک تمرین نظری نیست. این در تغییرات قیمت لحظهای گاز، نفت، بازارهای کشتیرانی و حتی شاخصهای نوسانات اوراق بهادار در بورسهای جهانی قابل مشاهده است.
علاوه بر بازار انرژی، با بازگشایی بازارهای جهانی، سقوط ارزش سهام بورسهای جهانی یکی پس از دیگری در حال وقوع است. بر اساس گزارش بلومبرگ، بازارهای سهام آسیا در نخستین روز معاملاتی هفته با افتی گسترده روبهرو شدند. درپی حملات آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، شاخصهای اصلی از ژاپن تا هنگکنگ و استرالیا سقوط کردند و بورسهای کشورهای خلیج فارس همگی تعطیل شدند، در این شرایط سرمایهگذاران بهسمت داراییهای امن حرکت کردند. گفتنی است در معاملات روز دوشنبه، شاخصهای عمده منطقه عملکردی منفی ثبت کردند.
جنگ آمریکایی – صهیونی بیانگر این امر است که ثبات انرژی جهان به طرز تفکیکناپذیری با امنیت ملی ایران گره خورده است. اختلال در زنجیره تأمین منطقهای و جهش بیسابقه قیمتها، زنگ خطری برای اقتصادهای توسعهیافته است که نشان میدهد راهبرد فشار حداکثری یا تقابل نظامی، پیامدهایی با بازگشت سریع و مخرب برای عاملان آن دارد.
دیدگاهتان را بنویسید