تدابیر مدیریت بحران برای ۲۷ استان و بیم تکرار غافلگیری
به گزارش سرویس محیط زیست پایگاه خبری سپاهان خبر همزمان با فرارسیدن پاییز و فعال‌شدن سامانه بزرگ‌مقیاس «ال‌نینو» در آب‌های اقیانوس آرام، نگاه کارشناسان اقلیمی و ستادهای امدادی به مسیر ورود سامانه‌های بارشی به آسمان ایران دوخته شده است، رخدادی جوی که طبق پیش‌بینی سازمان هواشناسی می‌تواند تا ۲۷ استان کشور را متأثر کند. در برابر این پهنه گسترده جوی، سازمان مدیریت بحران کشور سناریوی آمادگی حداکثری و اتخاذ بدترین حالت ممکن را مبنا قرار داده است؛ با این حال، خط باریکی میان تدابیر ستادی و واقعیت خشن حوادث جوی وجود دارد که نشان می‌دهد با وجود تمامی پیش‌بینی‌ها، ریسک غافلگیری و آسیب‌های زیرساختی همچنان در کمین مناطق آسیب‌پذیر است. اما ال‌نینو چیست؟
کارشناسان در تعریف ال‌نینو می گویند؛
” ال‌نینو زمانی شکل می‌گیرد که آب‌های بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی گرم‌تر از حد معمول شوند و الگوهای جوی جهان را تغییر دهند. این پدیده می‌تواند در برخی مناطق بارندگی و سیل را افزایش دهد و در نقاطی دیگر خشکسالی، گرما و کاهش تولید محصولات کشاورزی را تشدید کند. در ایران، ال‌نینو گاهی احتمال بارندگی بیشتر در پاییز و زمستان را افزایش می‌دهد، این اثر در همه مناطق و همه سال‌ها یکسان نیست.”
نقشه جغرافیایی مخاطره؛ تقابل نوار شمالی و جنوب کشور
برآورد سامانه‌های پایش اقلیمی حاکی از آن است که بین ۲۵ تا ۲۷ استان در کشور تحت تأثیر این دگرگونی‌های جوی قرار می‌گیرند. در این میان، دو پهنه جغرافیایی کشور بیشترین حساسیت مخاطرات محیطی را دارند.
نوار شمالی و سواحل خزر: استان‌های گیلان، مازندران، گلستان و دامنه‌های شمالی البرز که با بارش‌های پیوسته و سنگین، اشباع سریع خاک و بالارفتن خطر رانش زمین و طغیان رودخانه‌های حوضه آبریز روبه‌رو هستند.
استان‌های جنوبی و جنوب‌غربی:
مناطقی چون سیستان و بلوچستان، بوشهر، هرمزگان و خوزستان که با وجود بارش‌های رگباری شدید، اقلیم شکننده و بافت خاک نفوذناپذیر دارند؛ پهنه‌ای که تجربه خسارات سنگین سیلاب‌های گذشته و تخریب زیرساخت‌های مسکونی در آن، هشداری مداوم برای سامانه‌های جدید است.
صف‌آرایی مدیریت بحران بر مبنای «بدترین سناریو»
در مواجهه با این آرایش اقلیمی، حسین ساجدی‌نیا، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، تأکید کرده است که این دستگاه اصل برنامه‌ریزی خود را بر مبنای «بدترین سناریوی محتمل» قرار داده و نگاه خوش‌بینانه را کنار گذاشته است. آن طور که ساجدی‌نیا گفته مجموعه تدابیر اعلام‌شده حکایت از آمادگی‌های چندوجهی در سطح کشور دارد:
بسیج توان عملیاتی و لجستیک: هماهنگی تفکیک‌شده میان هلال‌احمر، اورژانس و آتش‌نشانی برای اعلام توان انسانی و استقرار تجهیزات؛ به‌ویژه پمپ‌های تخلیه آب در مناطقی که پتانسیل آب‌گرفتگی معابر شهری و منازل را دارند.
همچنین تغییر رویکرد در اسکان اضطراری: عبور از چارچوب سنتی چادرنشینی و بهره‌گیری از ظرفیت هتل‌ها، مهمان‌پذیرها و مراکز اقامتی دولتی در سطح شهرها و روستاها به منظور حفظ شأن آسیب‌دیدگان و مهار خسارات زیرساختی و معیشتی: مذاکره برای الزام پوشش بیمه اجباری ۱۷ محصول عمده کشاورزی با همکاری وزارت اقتصاد، پیگیری جبران خسارت‌های مسکونی سیلاب‌های پیشین در جنوب، و پیگیری تأمین تجهیزات بالگردی و پرنده‌های اطفای حریق برای صیانت از عرصه‌های طبیعی.
گره لایروبی و بازگشت به چرخه غافلگیری
با وجود تمام این راهبردها، یک حلقه اتصال میان پیش‌بینی‌های نظری و صحنه واقعی عملیات وجود دارد: «وضعیت لایروبی مسیل‌ها و انهار». رئیس سازمان مدیریت بحران خود می گوید، با وجود شناسایی نقاط گلوگاهی و تکالیف دستگاه‌ها، محدودیت‌ها در لایروبی مجاری آب همچنان پابرجاست.
همان پدیده دوردستی که با دقت در اقیانوس آرام رصد شد و همان سامانه‌ای که روزها پیش از وقوع برای ۲۷ استان پیش‌بینی شده بود، در صورت مسدود بودن یک دهانه پل یا عدم کشش کانال‌های دفع روان‌آب، در کسری از ساعت به سیلاب، قطع شریان‌های عبوری و آب‌گرفتگی منازل بدل می‌شود. در نهایت، کارآمدی زنجیره مدیریت بحران دقیقاً در همین مرز سنجیده می‌شود؛ جایی که فاصله میان تدابیر مدون روی میز و «غافلگیر شدن در برابر خسارات میدانی»، تنها به کیفیتِ آماده‌سازی همین زیرساخت‌های کوچک پیش از فرارسیدن نخستین قطره‌های باران بستگی دارد.
دیدگاهتان را بنویسید