هشدار جدی درباره خشکسالی و بیآبی ایران | بحران گاوخونی
بازار به عنوان ستون فقرات شهرهای قدیم، شکل دهنده شیوه توسعه و گسترش شهری بوده است. این ستون فقرات در اصفهان قدیم از دروازه طوقچی در شمال شهر آغاز می شده و به دروازه حسن آباد در جنوب شهر ختم می شده است.
به گزارش سرویس میراث و گردشگری پایگاه خبری سپاهان خبر شاه عباس اول میدان نقش جهان را در غرب این بازار سراسری درست کرد و بازار قیصریه را به آن افزود. از این بازار سراسری رگ های حیات بخش منشعب می شده و به محله های کوچک و بزرگ می رفته است. این ها همان بازارچه ها بوده اند که اقتصاد را به درب خانه های مردم در محله ها می برده اند. کاربری اصلی بازارچه ها فعالیت های اقتصادی و کسب و کار بوده اما هرکدام، به عنوان یک عنصر هویت بخش اجتماعی نیز در محله عمل می کرده است. بازارچه ها با داشتن ارکان اصلی محله ها یعنی حمام، کاروانسرا، مدرسه، مسجد یک محله کامل را شکل می داده و معمولا چهارسوهای آن مکانی برای تجمع مردم محلی و شنیدن آخرین اخبار محله بوده است. چنانکه امروزه نام این بازارچه ها مانند شناسنامه هویتی ساکنان اطراف آن است.
جایی که امروزه خیابان فرشادی از مقابل بازار حسن آباد عبور می کند در قدیم دروازه ای به همین نام قرار داشته که حد جنوبی شهر بوده است. از این دروازه به سمت شمال و جنوب دو راسته بازار منشعب می شده. راسته جنوبی که امروزه به چهارسوی نقاشی و خیابان خواجو منتهی می شود از بین رفته ولی در چند نقطه چهارسوهای آجری آن هنوز به چشم می خورد. اما راسته شمالی که به سمت میدان نقش جهان می آید به نام بازار حسن آباد معروف است. البته بازار حسن آباد به آن راسته جنوبی از بین رفته می گفته اند که امروز نامش بر راسته شمال نشسته است. این بازار هنوز شمایل قدیمی خود را حفظ کرده و عناصر تاریخی اش نظیر مسجد ساروتقی، مدرسه نجفی، کاروان سراهای متعدد، زورخانه و سقاخانه را نگه داشته است.
وجود خانه آقا نورالله نجفی یکی از سران انقلاب مشروطه در این محله، بازارحسن آباد را هویتی دیگرگونه بخشیده است. امام زاده احمد و مقبره یکی دوتا از باباهای اصفهان در این بازار نشان از وجود یک قبرستان بسیار قدیمی در این محدوده دارد که بازارچه بر فراز آن شکل گرفته است. یکی دیگر از انشعابات بازار بزرگ اصفهان از کوچه یخچال تا چهارسوی امام زاده اسماعیل شکل گرفته است. گنبد آجری بزرگ چهارسوی امام زاده اسماعیل زیبای یکی از مهمترین اجزای این بازارچه است. در قدیم این گذر بخشی از بازارهای شرقی میدان بوده که با عبور خیابان هاتف، امتداد تاریخی آن قطع شده و اکنون به صورت تکه ای جدا افتاده در آستانه ورودی امامزاده اسماعیل واقع شده است. راسته ای از این چهارسو در قدیم منشعب می شده و به بازارچه کلانتر می رسیده که دیگر وجود ندارد. کمی بالاتر در محله پاقلعه، بازارچه حاج آقا شجاع به عنوان یک بازارچه نسبتاً جدید هویت خاصی پیدا کرده است. نام حاج آقا شجاع صمصامی به عنوان یک کارآفرین، یکی از اولین گاراژداران اصفهان در تاریخ به نیکی منتشر شده. خانه تاریخی او زیر همین بازارچه وجود دارد. حاج آقا شجاع از نعل بندی در بازارحسن آباد تا مدیریت یک شرکت اتوبوس رانی و حمل و نقل راه درازی را با پشت کار زیاد طی کرد. مزار او در تخت فولاد تکمیل کننده یک دوران تاریخی فراموش شده است. یکی از انشعبات مهم بازار بزرگ اصفهان که به محله های غربی می رود، راسته باغ قلندرهاست که از جلوی مسجد حکیم و سردر جورجیر عبور می کند و تا تکیه گرک یراق و خانه تاریخی بنکدار امتداد می یابد.
این راسته در قدیم به بازار رنگ رزها مشهور بوده است. امروزه از سقف آن خبری نیست و خیابان حکیم نیز بخش هایی از امتداد تاریخی آنرا گسسته است. یکی دیگر از بازارچه های مهم غرب اصفهان در محله بیدآباد شکل گرفته است. این بازارچه از کنار مسجد سید عبور کرده و به محله درب شیخ(خیابان جامی) منتهی می شود. در مسیرش، مجموعه ساختمانی علی قلی آقا و بازارچه تاریخی آنرا به شریان اقتصادی بیدآباد متصل می کند. در سمت جنوب، این راسته بعد از جدا شدن از مسجد سید به بازارچه شاطرباشی و از آنجا به بازارچه رحیم خان و مسجد تاریخی آن می رسد. کمی بالاتر، مسجد قطبیه در مسیر این بازار قرار دارد. به نظر می رسد این شریان حیاتی، در دوره صفوی وارد شهرک عباس آباد هم می شده و تا چهارسوی بزرگ عباس آباد در خیابان آذر کنونی پیش می رفته است. بازارچه های محله های شمالی اصفهان نظیر بازارچه درب زنجیر و بازارچه دردشت که از جلوی دو مناره دردشت و مقبره سلطان بخت آغا عبور می کند از قدمت بسیار زیادی برخوردار است. این بازارچه از محله نیم آورد یعنی خیابان عبدالرزاق کنونی به بازارچه حاج محمد جعفر وارد شده و تا قبل محله دردشت بزرگ پیش می رود.
آنجا به چند شعبه تقسیم می شود. یکی از مشهورترین شعباتش با نام بازارچه دردشت با گذر از خیابان ابن سینا از جلوی مدرس منتسب به ابن سینا عبور می کند. البته امروزه فقط بخش های کمی از این بازارچه ها مسقف باقی مانده است. حمام دردشت و مسجد آقا نور از عناصر تاریخی بازمانده در بازارچه دردشت است.
دیدگاهتان را بنویسید