همافزایی دولت و خیران، کلید طلایی گشودن مدرسههای نیمهتمام
طرح مقابله با نفوذ بیگانگان که با هدف مقابله با فعالیت سرویسهای اطلاعاتی خارجی در مجلس دنبال میشود، حالا به محل اختلاف جدی دولت و مجلس تبدیل شده است؛ از هشدار عارف درباره تبعات آن برای علم و فناوری تا تکذیب قالیباف درباره وعده توقف طرح. همزمان، ابهامهای موجود در مواد مختلف طرح باعث شده بخشی از آن دوباره به کمیسیون امنیت ملی بازگردد.
به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری سپاهان خبر تصویب کلیات طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» در مجلس، که از همان ابتدا با انتقادهایی درباره دامنه و نحوه اجرای آن روبهرو شده بود، حالا به اختلافی علنی میان دولت و مجلس تبدیل شده است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، نسبت به پیامدهای این طرح برای علم و فناوری هشدار داده و گفته بود قالیباف وعده داده طرح از دستور کار خارج شود؛ روایتی که رئیس مجلس آن را رد کرده است.در تازهترین تحول، علی نیکزاد، نایبرئیس مجلس، به نقل از قالیباف گفت رئیس مجلس نه عارف را در اینباره دیده، نه با او گفتوگو کرده و نه قولی برای خارج کردن طرح از دستور کار داده است. نمایندگان نیز نسبت به اظهارات معاون اول رئیسجمهور اعتراض کردند و آن را دخالت دولت در روند قانونگذاری مجلس دانستند.همزمان، بررسی جزئیات طرح در مجلس ادامه دارد و مواد ۳ و ۴ به دلیل وجود ابهام برای بررسی بیشتر به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی بازگردانده شدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد حتی در داخل مجلس نیز درباره برخی بخشهای این طرح توافق کاملی وجود ندارد.
-از مقابله با نفوذ تا اختلاف بر سر دامنه ارتباط با جهان
مجلس ۲۵ مرداد کلیات این طرح را با ۱۸۳ رأی موافق تصویب کرد. طراحان میگویند هدف، پر کردن خلأهای قانونی در مقابله با شیوههای جدید نفوذ و تفکیک آن از جاسوسی کلاسیک است.روحا… نجابت، از طراحان طرح، نیز تأکید کرده متنی که اکنون در مجلس بررسی میشود با نسخه اولیه تفاوتهایی دارد و نسخه نهایی از ۱۹ ماده به ۳۳ ماده رسیده است.با این حال، انتقاد اصلی منتقدان همچنان پابرجاست: نگرانی از اینکه مفهوم «نفوذ» بیش از اندازه گسترده تعریف شود و ارتباطات عادی علمی، اقتصادی، رسانهای و فرهنگی با خارج را نیز دربر بگیرد.
-ماده ۲؛ «نفوذ» دقیقاً چه تعریفی پیدا میکند؟
اهمیت ماده ۲ از این جهت است که بخشی از واژگان و تعاریف مورد استفاده در کل طرح را مشخص میکند. در واقع، پیش از آنکه مشخص شود چه ارتباطی باید ثبت شود، چه فعالیتی نیازمند مجوز است و چه رفتاری میتواند مشمول مجازات قرار گیرد، باید معلوم باشد قانونگذار اساساً «نفوذ» و مفاهیم مرتبط با آن را چگونه تعریف کرده است.نمایندگان در جلسه دیروز این ماده را بررسی و تصویب کردند. همین بخش از طرح اهمیت ویژهای دارد، چرا که دامنه تعاریف آن میتواند بر نحوه تفسیر مواد بعدی اثر بگذارد.به همین دلیل، یکی از پرسشهای اصلی منتقدان این است که آیا مرز میان «نفوذ سازمانیافته و مجرمانه» با «ارتباط و همکاری مشروع با اشخاص و نهادهای خارجی» در متن قانون به اندازه کافی روشن شده است یا نه.
-عارف نگران علم است؛ مجلس میگوید قولی برای توقف طرح ندادهایم
محمدرضا عارف صریحترین انتقاد دولتی به این طرح را مطرح کرده و گفته است اگر طرح با همین شکل تصویب شود، آسیب آن به حوزه علم و فناوری میتواند حتی از قانون سال ۱۴۰۲ نیز بیشتر باشد. دولت نیز درباره پیامدهای آن برای فعالیتهای علمی، پژوهشگران و مهاجرت نخبگان ابراز نگرانی کرده است.در مقابل، مجلس نه تنها طرح را متوقف نکرده، بلکه روند بررسی آن را ادامه داده است.
اختلاف زمانی جدیتر شد که عارف گفت قالیباف برای خارج کردن طرح از دستور کار قول داده است. اما نیکزاد به نقل از رئیس مجلس این موضوع را تکذیب کرد. در نتیجه، اختلاف بر سر محتوای طرح اکنون به اختلاف بر سر یک توافق احتمالی میان دولت و مجلس نیز کشیده شده است.
-مواد ۳ و ۴؛ وقتی ارتباط با خارجیها نیازمند ثبت و مجوز میشود
ماده ۳ یکی از حساسترین بخشهای طرح است. بر اساس متن در حال بررسی، فعالیت دستگاههای مشمول قانون با کارگزاران و اتباع خارجی، در مواردی باید در سامانه ثبت شود و برخی فعالیتها نیز نیازمند تأییدیه یا مجوز خواهد بود. در عین حال، برای برخی فعالیتها مانند فعالیت نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات و مشارکت مقامات سیاسی استثناهایی در نظر گرفته شده است. تعیین سایر استثناها نیز قرار است در دستورالعملهایی انجام شود که وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه در تهیه آن نقش دارند.
چالش اصلی مجلس فقط تصویب قانونی برای مقابله با نفوذ نیست؛ مسئله این است که مرز میان نفوذ و ارتباط مشروع با جهان خارج را تا چه اندازه دقیق و شفاف تعیین کند.
دیدگاهتان را بنویسید