ثبت ۶۹ هزار تخلف
درحالی که درسالهای ابتدایی دهه ۹۰ شمسی، تعداد معدودی ایرانی با بازار ارزهای مجازی آشنا بودند، رشد شتابان قیمت رمزارزها و بازدهی خیره کننده آنها بخصوص ازسال ۱۳۹۷ که بیت کوین به مرز ۲۰ هزاردلار رسید، بسیاری از سرمایهگذاران را راهی این بازار کرد و امروز بسیاری از افراد به دنبال کسب این سود هستند.
رؤیای پول کاملاً دیجیتال
به گزارش سرویس اقتصاد پایگاه خبری سپاهان خبر در واقع ارز دیجیتال بیت کوین نوعی پولی الکترونیکی است که بهصورت غیرمتمرکز در بستر بلاک چین وجود دارد. انتشار، نقلوانتقال و همه تراکنشهای این ارز دیجیتال بدون نیاز به واسطه یا بانک و بهصورت همتابههمتا در همان بلاک چین انجام و ثبت میشود. بلاک چین بیت کوین مانند دفترکل عمل میکند، اما غیرمتمرکز و شفاف است و هرکسی میتواند نسخهای از آن را داشته باشد. این ارز دیجیتال با ظهور خود رؤیای دیرینه پول کاملاً دیجیتال را محقق کرد و جهان را در آستانه انقلابی مالی قرار داد. امروزه، این ارز دیجیتال چنان شهرتی بههم زده است که همه درباره آن صحبت میکنند و میخواهند بدانند که بیت کوین چیست. البته پاسخ سؤال بیت کوین چیست با پاسخ سؤال ارز دیجیتال چیست درهمتنیده است.
در این سیستم پولی، مردم بانک خود هستند و پول را بهطورمستقیم و بدون نیاز به بانک یا نهاد متمرکزی به یکدیگر انتقال میدهند. فرض کنید میخواهید پولی را به دوستی در کشوری دیگر ارسال کنید. اگر بخواهید با روشهای سنتی و از طریق سیستم بانکی این کار را انجام دهید، چه دردسرها و هزینههایی انتظار شما را میکشد؟ حالا تصور کنید سیستمی هست که میتوانید از طریق آن این انتقال را بهصورت مستقیم و بدون نیاز به هیچ بانک یا واسطهای در هر لحظهای از شبانهروز انجام دهید و آن ورود به دنیای بیت کوین است.
یک اقتصاد زیرزمینی
برآوردها نشان میدهد سهم ایران از استخراج جهانی بیتکوین حدود ۵ درصد است. هرچند این عدد در نگاه اول چندان بزرگ به نظر نمیرسد، اما در بازاری که هر درصد از آن میلیاردها دلار سرمایه و امنیت شبکه را جابهجا میکند، اهمیتی تعیینکننده دارد. این سهم نه از مسیر مزارع صنعتی شفاف، بلکه عمدتاً از دل یک اقتصاد زیرزمینی شکل گرفته است، اقتصادی که از برق یارانهای، خلأهای نظارتی و محدودیتهای ناشی از تحریمها تغذیه میکند.
طبق آمارهای رسمی، بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در ایران فعال هستند که در قالب حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه بزرگ و کوچک پراکنده شدهاند. این شبکه پنهان، در مجموع بین ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات برق مصرف میکند و رقمی معادل ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر است.
سرقت حدود ۲ هزار مگاوات برق توسط ماینرهای غیرمجاز
مدیرعامل شرکت توانیر چندی پیش اعلام کرد در حالی که رشد متعارف مصرف برق باید حدود ۵ درصد در سال باشد، این میزان به ۱۶ درصد رسیده که یکی از دلایل اصلی آن ماینر غیرمجاز است. وی همچنین به تفاوت قیمت برق در ایران با سایر کشورها اشاره کرد و افزود: در اروپا برق تا ۴۳ سنت فروخته میشود، اما در ایران برق یارانهای و حتی برای برخی مراکز آموزشی و مساجد رایگان است که همین موضوع باعث جذابیت استخراج غیرقانونی ارزهای دیجیتال شده است.
محمد الهداد، معاون انتقال و تجارت خارجی توانیر نیز با ارائه آماری قابل توجه اعلام کرده که حدود ۲ هزار مگاوات از برق کشور توسط ماینرهای غیرمجاز سرقت میشود. به گفته او، این فعالیتها که عمدتاً در باغ ویلاها و حاشیه شهرها و کارگاههای متروکه انجام میشود، باعث افت ولتاژ و آسیب جدی به تاسیسات برق و وسایل برقی مشترکان میشود.
خاموش شدن ناگهانی ماینرها، فارغ از نیت یا برنامهریزی
البته بررسیهای تطبیقی دادههای شبکه برق نیز نشان میدهد حدود ۲۵ درصد از فعالیتهای استخراج، پس از کنتور انجام میشود. به این معنا که بخشی از مصرف برق ماینینگ، عملاً از دید ابزارهای رسمی اندازهگیری پنهان میماند. این موضوع باعث شده بخشی از صنعت استخراج رمزارز در ایران، نهتنها غیرمجاز بلکه عملاً نامرئی باشد.
حالا در این میان و مشکلات قطع اینترنت اما خاموش شدن ناگهانی ماینرها، فارغ از نیت یا برنامهریزی، نشان داد ماینینگ یکی از متغیرهای پنهان اما مؤثر در بحران برق ایران است. صنعتی که در روزهای اوج مصرف، میتواند معادلات خاموشی یا پایداری شبکه را تغییر دهد. در روزهایی که اینترنت ایران بهطور گسترده دچار اختلال شد و همزمان برخورد با ماینرهای غیرمجاز شدت گرفت، شبکه برق کشور اما نفس راحتی کشید. در حقیقت قطع اینترنت، خاموشی ماینرها و سقوط ناگهانی هشریت جهانی زنجیرهای از رویدادها که در نگاه اول شبیه یک اختلال فنی داخلی به نظر میرسد اما با کمی دقت، به داستانی بزرگتر در تقاطع انرژی، اقتصاد زیرزمینی و ژئوپلیتیک رمزارزها میرسد. داستانی که ایران را نه در حاشیه، بلکه در متن معادلات جهانی استخراج بیتکوین قرار میدهد.
ناپدید شدن دستکم ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه
طبق برآوردهای یک نهاد دولتی، دستکم ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه ناگهان ناپدید شد، ظرفیتی معادل برق مصرفی یک شهر متوسط ایرانی اما اثر این خاموشی، تنها به داخل مرزها محدود نماند. دادههای جهانی نیز نشان داد هشریت شبکه بیتکوین از حدود ۴۵۰ اگزاهش به ۴۰۶ اگزاهش سقوط کرده است، افتی نزدیک به ۱۰ درصد و در واقع برای شبکهای که به توزیع جغرافیایی و پایداری مشهور است، چنین ریزشی ناگهانی یک اتفاق عادی نیست. پیام آن روشن بود، بخشی قابلتوجه از قدرت محاسباتی جهان، در جایی خاموش شده که کمتر در آمارهای رسمی دیده میشود.
دیدگاهتان را بنویسید