مدرسه تاریخی «وداغ» گلپایگان؛ از تخریب تا ثبت ملی

مدرسه تاریخی «وداغ» در گلپایگان، یکی از آثار ارزشمند فرهنگی کشور، در آستانه تخریب و واگذاری به بخش خصوصی قرار داشت. این وضعیت در سال گذشته و در راستای طرح مولدسازی آموزش و پرورش پیش آمد. اما با همت و پیگیری‌های انجمن دوستداران میراث فرهنگی «وردپاتکان»، و موافقت مسئولان میراث فرهنگی استان اصفهان، این بنا در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد.

پیگیری‌های موثر برای نجات مدرسه «وداغ»

به گزارش سرویس میراث و گردشگری پایگاه خبری سپاهان خبر حمیدرضا قربانی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلپایگان، اعلام کرد که این مدرسه به دلیل بی‌توجهی برخی مسئولان در آستانه تخریب قرار داشت. اما تلاش‌های مستمر این انجمن در نهایت منجر به توقف این اقدام شد. در جلسه‌ای که اخیراً در اداره‌کل میراث فرهنگی اصفهان برگزار شد، اعضای کمیسیون و مدیرکل این اداره با ثبت ملی این بنای تاریخی موافقت کردند و شماره ثبت آن به زودی ابلاغ خواهد شد.

معماری و ویژگی‌های مدرسه وداغ

مدرسه «وداغ»، که به نام «مدرسه تیمسار بختیار» نیز شناخته می‌شود، با معماری آجری و سنگی به طول ۵۰۵ متر مربع و محوطه‌ای به وسعت سه هزار متر مربع، در سال ۱۳۳۷ توسط استاد معمار عظیمی گلپایگانی ساخته شده است. این بنا دارای فرم مستطیل‌شکل و شامل ۹ اتاق است، که از این تعداد، ۷ اتاق برای فضاهای آموزشی و ۲ اتاق برای محل استقرار معلمان و دفتر مدرسه اختصاص دارد.

اتاق‌ها در ضلع شرقی بنا رو به حیاط مدرسه هستند و از نور صبحگاهی بهره‌مندند. در ضلع غربی، راهروی به عرض ۳٫۳۰ متر وجود دارد که با پنجره‌های مناسب نور طبیعی را به داخل می‌آورد. همچنین، این مدرسه دارای ۲ ورودی در اضلاع شرقی و غربی است که دسترسی به فضاهای مختلف مدرسه را تسهیل می‌کند.

اهمیت حفظ و حراست از آثار تاریخی

ارتفاع این بنای تاریخی تا زیر سقف حدود چهار متر بوده و سقف خرپایی آن با ارتفاع ۲٫۶۰ متر، فضای مناسبی را برای عایق‌بندی حرارتی فراهم کرده است. با توجه به اهمیت تاریخی و فرهنگی این بنا، ثبت آن در فهرست آثار ملی می‌تواند به حفظ و مرمت آن کمک کرده و همچنین باعث جذب گردشگران و ارتقاء آگاهی عمومی درباره تاریخ و هنر ایران شود.

این موفقیت به عنوان یک پیروزی برای مردم گلپایگان و حامیان میراث فرهنگی به شمار می‌رود و امید دارد که درس‌هایی برای دیگر مناطق کشور به ارمغان آورد.

در پی ثبت ملی مدرسه تاریخی «وداغ» گلپایگان، یک کارشناس میراث فرهنگی درباره اهمیت این اقدام اظهار داشت:ثبت ملی این بنا نه تنها به حفاظت از هویت فرهنگی منطقه کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به جذب گردشگران نیز منجر شود. آثار تاریخی به عنوان نمایانگر تاریخ و هنر یک کشور، نقش کلیدی در ارتقاء فرهنگ عمومی ایفا می‌کنند.

حمید رضا رحمتی نیا در گفت و گو با سپاهان خبر همچنین به چالش‌های موجود در نگهداری و مرمت آثار تاریخی اشاره کرد و گفت: ضروری است که مدیریت بهتری در این زمینه صورت گیرد. بی‌توجهی به حفظ آثار تاریخی نشان‌دهنده نبود برنامه‌ریزی مناسب است.

این کارشناس همچنین تاکید کرد: حمایت‌های دولتی و همکاری نهادهای مختلف به ویژه انجمن‌های مردمی می‌تواند در حفظ و مرمت اینگونه بناها موثر باشند. تلاش‌های مستمر مردم و فعالان اجتماعی برای توقف تخریب بناهای تاریخی یک نوید برای حفظ میراث فرهنگی است.
در پایان، وی خاطرنشان کرد: این ثبت می‌تواند الگویی برای دیگر شهرها و بناهای تاریخی کشور باشد و امید می‌رود که موجب آگاهی بیشتری درباره اهمیت آثار فرهنگی در جامعه شود.