بارورسازی ابرها و چالش خشکسالی

خشکسالی‌های اخیر در کاشان و استان اصفهان بار دیگر موضوع مدیریت منابع آب و راهکارهای مقابله با کم‌بارشی را به صدر بحث‌های علمی و اجتماعی آورده است. رئیس اداره هواشناسی کاشان تأکید کرده که بارورسازی ابرها نمی‌تواند راهکار اصلی برای مقابله با خشکسالی باشد و آنچه در افکار عمومی به نام «ابر دزدی» مطرح می‌شود، اساس علمی ندارد.

به گزارش سرویس شهری پایگاه خبری سپاهان خبر بررسی داده‌های هواشناسی نشان می‌دهد که کاهش بارش‌ها در منطقه بخشی از روند بزرگ‌تر تغییرات اقلیمی است که با افزایش دما و تغییر الگوهای جوی همراه شده است.

وضعیت بارش و پیامدهای اقلیمی

از ابتدای سال زراعی جدید تاکنون هیچ بارشی در کاشان ثبت نشده، در حالی‌که انتظار می‌رفت حدود ۱۴ میلی‌متر بارش رخ دهد. این شرایط کم‌سابقه نشان‌دهنده ورود منطقه به دوره‌ای از بی‌بارشی شدید است. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که چنین وضعیت‌هایی مسبوق به سابقه بوده و در برخی سال‌ها به خشکسالی‌های جدی منجر شده است. پیامدهای ادامه این روند شامل کاهش ذخایر آب زیرزمینی، افزایش تنش آبی در شهرها و روستاها، فشار اقتصادی بر کشاورزی و تشدید ریزگردهاست. این عوامل نه‌تنها منابع آب بلکه سلامت و کیفیت زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

بارورسازی ابرها؛ محدودیت‌ها و واقعیت‌ها

بارورسازی ابرها در نگاه عمومی راه‌حلی سریع برای افزایش بارش تلقی می‌شود، اما از نظر علمی محدودیت‌های جدی دارد. نخست آنکه این روش تنها در صورت وجود ابرهای مناسب مؤثر است؛ در شرایط فعلی که سامانه‌های بارشی شکل نمی‌گیرند، اثر آن صفر خواهد بود. دوم اینکه میزان افزایش بارش ناشی از بارورسازی در بهترین حالت بین ۵ تا ۱۵ درصد گزارش شده و تکرارپذیری آن قطعی نیست. سومین نکته هزینه بالای این عملیات در برابر بازده اندک است. مهم‌تر از همه، بارورسازی نمی‌تواند کمبودهای ساختاری مانند افزایش دما، کاهش رطوبت و نبود سامانه‌های بارشی را جبران کند.

مدیریت منابع آب؛ راهکار پایدار

تکیه بیش از حد بر بارورسازی ابرها می‌تواند توجه را از راه‌حل‌های واقعی منحرف کند. مدیریت مصرف آب، بازچرخانی منابع، اصلاح الگوی کشت و حفاظت از آبخوان‌ها راهکارهایی هستند که می‌توانند در بلندمدت اثرگذار باشند. خشکسالی‌های اخیر نشان می‌دهد که بحران آب تنها یک پدیده مقطعی نیست، بلکه بخشی از تغییرات اقلیمی گسترده‌تر است. آینده منطقه بدون برنامه‌ریزی علمی و همکاری جمعی با چالش‌های جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد. بنابراین، نگاه علمی و واقع‌بینانه به مسئله آب، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.